nounverbverb

clutch

debriyaj · sıkıca kavramak

A device or part in a machine that connects and disconnects power from the engine to the wheels, or a way to describe something or someone that performs very well in an important moment.

Tanım ve anlam

Clutch, isim ve fiil olarak kullanılır; ayrıca özellikle günlük ve spor dilinde sıfat anlamı da vardır.

Fiil: Bir şeyi sıkıca kavramak, kapmak ya da tutmak. Bazen korku, heyecan veya çaresizlikle bir şeye tutunmayı anlatır. Örneğin, “She clutched the letter” cümlesi “Mektubu sıkıca tuttu” anlamına gelir.
İsim: Sıkı kavrayış veya tutuş. Ayrıca bir otomobilde motorun gücünü vites kutusuna aktaran ve bu bağlantıyı kesip yeniden kuran debriyaj anlamına gelir.
İsim, moda: Askısız veya kısa askılı, elde taşınan küçük çanta; Türkçede genellikle portföy çanta denir.
İsim, grup anlamı: Bir arada bulunan küçük bir grup; özellikle yavru kuşlar veya yumurtalar için kullanılır.
Sıfat, günlük dil: Özellikle spor ve benzeri bağlamlarda, baskı altındayken önemli bir anda başarılı olan veya tam zamanında gereken şeyi yapan. Bu kullanımda “kritik anda başarılı” ya da “maç kurtaran” gibi anlamlar taşır.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

Fiil: Düzenli çekimlenir: clutch – clutches – clutched – clutching.
İsim: Sayılabilir isim olarak kullanılabilir; çoğulu clutches biçimindedir. Mekanik parça anlamındaki kullanımı da çoğunlukla sayılabilirdir.
Sıfat: Genellikle spor ve gündelik dilde, özellikle bir oyuncunun önemli anlarda gösterdiği performansı niteler.
Köken: Fiil anlamındaki sözcüğün Orta İngilizcedeki clucchen biçimiyle bağlantılı olduğu düşünülür. “Sıkıca kavramak” anlamından, bu kavrayışı sağlayan mekanizmanın adı olan “debriyaj” anlamı gelişmiştir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlıların uygunluğu bağlama göre değişir:

grip : “Kavrama” veya “tutuş” anlamında clutch’a yakındır; clutch genellikle daha sıkı ve ani bir kavrayışı vurgular.
grasp : Bir şeyi elle tutmak veya kavramak demektir; clutch’taki sıkıca, çoğu zaman telaşla tutma çağrışımı daha zayıftır.
grab : Bir şeyi hızlıca kapmak anlamına gelir; clutch ise genellikle onu sıkıca elde tutmayı öne çıkarır.
seize : Bir şeyi kararlı veya ani biçimde ele geçirmek demektir; clutch kadar çaresizlik ya da sıkı tutuş çağrışımı taşımaz.
clasp : Sıkıca tutmak veya kenetlemek anlamındadır; clutch daha ani ve güçlü bir tutuşu anlatabilir.

Doğrudan ve her bağlamda geçerli bir zıt anlamlısı yoktur. “Bırakmak” anlamı için şu fiiller kullanılabilir:

release : Tutulan şeyi serbest bırakmak; clutch’ın kavrama eyleminin karşıtıdır.
let go : Tutmayı bırakmak; özellikle fiziksel olarak bir şeyi elinden salmak anlamındadır.

Yaygın ifadeler ve birlikte kullanımlar

clutch at something : Bir şeye aniden veya çaresizlikle tutunmaya çalışmak.
clutch the steering wheel : Direksiyonu sıkıca tutmak.
clutch pedal : Debriyaj pedalı.
clutch bag : Elde taşınan küçük portföy çanta.
clutch player : Kritik anlarda başarılı performans gösteren oyuncu.
in the clutch ?: Özellikle spor dilinde, baskının veya maçın en kritik anında.