except

Tanım ve anlam

Except çoğunlukla “-den başka”, “hariç” veya “dışında” anlamına gelir. Bir gruptan ya da durumdan bir şeyi ayırıp dışarıda bırakır.

• Edat olarak: “Everyone came except Ali.” — “Ali dışında herkes geldi.”
• Bağlaç olarak: “I would go, except I’m busy.” — “Giderdim, ancak meşgulüm.”
• Fiil olarak: “The rule excepts children.” — “Kural çocukları kapsam dışında tutar.” Bu fiil kullanımı daha resmî ve seyrektir.

“... dışında” anlamında, except for ↗ özellikle bir istisnayı belirtirken kullanılır: “The room was empty except for one chair.” — “Oda, bir sandalye dışında boştu.”

Dil bilgisi ve kelime kökeni

Edat olarak bir isimden veya zamirden önce gelir: except me ↗ (“ben hariç”). Bir cümleyi önceki düşünceye istisna olarak bağladığında bağlaç görevi görür. Fiil olarak “hariç tutmak” anlamındadır.

Kelime, Latince excipere (“dışarı almak, hariç tutmak”) fiilinden gelir. Bu fiil ex- (“dışarı”) ve capere (“almak”) öğelerinden oluşur.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Bağlama göre yakın anlamlıları şunlardır:

• excluding ↗: “dışarıda bırakarak”; bir şeyi gruba katmama anlamını özellikle vurgular.
• apart from ↗: “... dışında”; bazı bağlamlarda “... bir yana” anlamına da gelebilir.
• but ↗: “... dışında” anlamında kullanılabilir; başka cümle yapılarında “ama” anlamı da vardır.

Uygun zıt anlamlı, “dahil etmek” anlamındaki include [?](vocabuo://word/include] fiilidir. Ancak bu, özellikle except fiilinin “hariç tutmak” anlamına karşıt olur; edat kullanımının her bağlamda tek ve doğrudan bir zıt anlamlısı yoktur.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• except for ↗: “... dışında”, “... hariç”
• except that ↗: “şu farkla ki”, “ancak”
• except when ↗: “... olduğu zamanlar dışında”