le fou

Definicja i znaczenie

fou to francuski przymiotnik i rzeczownik o kilku znaczeniach:

1. szalony, obłąkany, niespełna rozumu

   • Il est fou. — On jest szalony.
   • Elle est folle. — Ona jest szalona.
     W tym znaczeniu może opisywać rzeczywiste zaburzenie psychiczne, ale często jest też używane potocznie jako określenie czyjegoś nierozsądnego zachowania.

2. nierozsądny, lekkomyślny, absurdalny

   • C’est une idée folle. — To szalony, nierozsądny pomysł.
   • Tu es fou de faire ça. — Zwariowałeś, robiąc to.

3. bardzo entuzjastyczny lub zakochany w kimś albo czymś, zwykle w konstrukcji fou de

   • Il est fou de musique. — On szaleje za muzyką.
   • Elle est folle de lui. — Ona jest w nim szaleńczo zakochana.

4. ogromny, niezwykły, niewiarygodny — w wyrażeniach potocznych

   • une chance folle — niewiarygodne szczęście
   • un succès fou — ogromny sukces

5. wariat, szaleniec — jako rzeczownik rodzaju męskiego

   • C’est un fou. — To wariat / szaleniec.

6. goniec w szachach

   • le fou — goniec, figura poruszająca się po przekątnych.

Gramatyka i pochodzenie

fou jest przymiotnikiem rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej.

Formy:

• rodzaj męski, liczba pojedyncza: fou
• rodzaj żeński, liczba pojedyncza: folle [?](vocabuo://word/folle)
• rodzaj męski, liczba mnoga: fous [?](vocabuo://word/fous)
• rodzaj żeński, liczba mnoga: folles [?](vocabuo://word/folles)

Wymowa:

• fou — [fu]
• folle — [fɔl]
• końcowe s w fous zazwyczaj jest nieme, ale może być wymawiane w łączności międzywyrazowej, np. fous amoureux [fu.z‿a.mu.ʁø].

Przed samogłoską lub niemym h często stosuje się wariant fol [?](vocabuo://word/fol) zamiast fou, np. un fol espoir — szalona nadzieja. Forma żeńska folle jest regularnie używana przed rzeczownikami rodzaju żeńskiego.

Słowo pochodzi od łacińskiego follis [?](vocabuo://word/follis), oznaczającego pierwotnie „worek” lub „miech”, a później także „człowieka pustego w głowie”. Do współczesnego francuskiego przeszło przez starofrancuską formę fol [?](vocabuo://word/fol).

Synonimy i antonimy

Synonimy

• cinglé [?](vocabuo://word/cinglé) — stuknięty, zwariowany; bardzo potoczne i często mocniejsze niż fou.
• détraqué [?](vocabuo://word/détraqué) — niezrównoważony, „zepsuty psychicznie”; ma bardziej negatywne zabarwienie.
• insensé [?](vocabuo://word/insensé) — nierozsądny, pozbawiony sensu; częściej odnosi się do czynu, decyzji lub pomysłu niż do osoby.
• déraisonnable [?](vocabuo://word/déraisonnable) — nierozsądny, pozbawiony umiaru; neutralniejszy i mniej dosadny.
• passionné [?](vocabuo://word/passionné) — pełen pasji; w znaczeniu fou de podkreśla silne zainteresowanie, ale niekoniecznie sugeruje przesadę lub „szaleństwo”.
• amoureux [?](vocabuo://word/amoureux) — zakochany; węższe znaczenie niż fou de, które może oznaczać także silne zamiłowanie do rzeczy lub działalności.

Antonimy

• sain d’esprit [?](vocabuo://word/sain%20d’esprit) — zdrowy psychicznie; przeciwieństwo fou w znaczeniu „obłąkany”.
• raisonnable [?](vocabuo://word/raisonnable) — rozsądny; przeciwieństwo fou w znaczeniu „nierozsądny”.
• sensé [?](vocabuo://word/sensé) — mający sens, rozważny.
• calme [?](vocabuo://word/calme) — spokojny; może być przeciwieństwem fou tylko wtedy, gdy słowo opisuje gwałtowne lub nieopanowane zachowanie.

Częste wyrażenia i połączenia

• fou de joie [?](vocabuo://word/fou%20de%20joie) — szalejący z radości
• fou de rage [?](vocabuo://word/fou%20de%20rage) — wściekły, ogarnięty furią
• fou amoureux [?](vocabuo://word/fou%20amoureux) — szaleńczo zakochany
• à devenir fou [?](vocabuo://word/à%20devenir%20fou) — doprowadzający do szaleństwa
• fou à lier [?](vocabuo://word/fou%20à%20lier) — kompletnie szalony; dosłownie „szalony do związania”
• un travail fou [?](vocabuo://word/un%20travail%20fou) — ogrom pracy
• une vitesse folle [?](vocabuo://word/une%20vitesse%20folle) — zawrotna prędkość
• faire le fou [?](vocabuo://word/faire%20le%20fou) — wygłupiać się, zachowywać się jak szaleniec
• c’est fou ! [?](vocabuo://word/c’est%20fou) — to niewiarygodne!, ale niesamowite!