tuer

Znaczenie

Tuer to czasownik oznaczający przede wszystkim zabić, czyli spowodować śmierć człowieka lub zwierzęcia. Może też znaczyć niszczyć albo unieszkodliwiać.

W użyciu przenośnym oznacza między innymi wyczerpywać lub bardzo męczyć. W niektórych wyrażeniach ma znaczenie idiomatyczne, na przykład „zabijać czas”.

Gramatyka i pochodzenie

Tuer jest bezokolicznikiem czasownika z pierwszej grupy, zakończonego na -er. Występuje zwykle jako czasownik przechodni, czyli łączy się bezpośrednio z dopełnieniem, np. osobą lub rzeczą, na którą oddziałuje.

Formy: tué — imiesłów czasu przeszłego; tuant — imiesłów czasu teraźniejszego. W czasie passé composé tworzy formę z czasownikiem avoir: a tué — „zabił/zabiła”.

Pochodzenie słowa nie jest pewne. Czasownik jest poświadczony w starofrancuskim.

Synonimy i antonimy

Synonimy różnią się od tuer przede wszystkim stopniem precyzji lub odcieniem znaczeniowym:

• assassiner ↗ — zamordować; zwykle odnosi się do celowego zabicia człowieka.
• abattre ↗ — zabić lub zastrzelić; często mówi się tak o zwierzęciu albo o osobie zabitej strzałem.
• massacrer ↗ — wymordować lub zabić w brutalny sposób; może też oznaczać zniszczyć coś doszczętnie.
• éliminer ↗ — wyeliminować; łagodniejsze i często przenośne, nie zawsze oznacza dosłowne pozbawienie życia.

Możliwe antonimy zależą od kontekstu:

• sauver ↗ — uratować, ocalić.
• épargner ↗ — oszczędzić komuś życia lub cierpienia.
• laisser vivre ↗ — pozwolić żyć.

Typowe wyrażenia i połączenia

• tuer le temps ↗ — zabijać czas, czymś się zajmować, żeby czas szybciej upłynął.
• tuer dans l’œuf ↗ — zdusić coś w zarodku, powstrzymać już na samym początku.
• se tuer à faire quelque chose ↗ — bardzo się przy czymś trudzić lub wyczerpywać; zależnie od kontekstu se tuer może też oznaczać popełnić samobójstwo.