aus

Definicja i znaczenie

aus to niemiecki przyimek, przysłówek oraz przedrostek czasowników rozdzielnie złożonych. Jego znaczenie zależy od kontekstu.

1. „z”, „ze” — pochodzenie lub miejsce wyjścia

   • Ich komme aus Polen. — Pochodzę z Polski.
   • Sie kommt aus der Stadt. — Ona przychodzi z miasta.

   W tym znaczeniu aus wskazuje, skąd ktoś lub coś pochodzi albo z jakiego miejsca się wydostaje.

2. „z”, „wykonany z” — materiał

   • Der Tisch ist aus Holz. — Stół jest wykonany z drewna.
   • Die Flasche ist aus Glas. — Butelka jest ze szkła.

3. „z powodu”, „pod wpływem” — przyczyna lub motyw

   • Er handelt aus Angst. — On działa ze strachu.
   • Sie hilft ihm aus Liebe. — Ona pomaga mu z miłości.

4. „na zewnątrz”, „poza” — kierunek ruchu

   • Er geht aus dem Haus. — On wychodzi z domu.

5. „wyłączony”, „zgaszony”, „skończony” — jako przysłówek

   • Das Licht ist aus. — Światło jest wyłączone.
   • Der Film ist aus. — Film się skończył.

6. Przedrostek czasowników rozdzielnie złożonych

   W czasownikach aus często oznacza zakończenie działania, ruch na zewnątrz albo wyłączenie czegoś:

   • ausgehen — wychodzić; kończyć się
   • ausschalten — wyłączać
   • auspacken — rozpakowywać

Gramatyka i pochodzenie słowa

aus jako przyimek łączy się zawsze z celownikiem (Dativ):

• aus dem Haus — z domu
• aus der Schule — ze szkoły
• aus den USA — z USA

Przyimek aus stosuje się przede wszystkim, gdy mowa o:

• pochodzeniu: aus Deutschland — z Niemiec;
• wyjściu z zamkniętej przestrzeni: aus dem Zimmer — z pokoju;
• materiale: aus Metall — z metalu;
• przyczynie lub motywie: aus Interesse — z zainteresowania.

Jako przedrostek aus- jest zwykle rozdzielny. W zdaniu głównym przedrostek oddziela się od czasownika:

• Ich schalte das Licht aus. — Wyłączam światło.

W bezokoliczniku i imiesłowie pozostaje połączony:

• das Licht ausschalten — wyłączyć światło;
• ausgeschaltet — wyłączony.

Słowo aus pochodzi ze staro-wysoko-niemieckiego ūz i jest spokrewnione z angielskim „out”.

Synonimy i antonimy

Synonimy

• von ↗ — „od”, „z”; używa się go głównie przy wskazywaniu osoby, źródła lub powierzchni, natomiast aus częściej oznacza pochodzenie z konkretnego miejsca albo wnętrza.

  • ein Geschenk von Maria — prezent od Marii;
  • ein Mann aus Berlin — mężczyzna z Berlina.

• heraus ↗ — „na zewnątrz”, „stąd na zewnątrz”; jest bardziej precyzyjne, gdy chodzi o kierunek ruchu na zewnątrz.

  • Komm heraus! — Wyjdź na zewnątrz!

Antonimy

• in ↗ — „do”, „w”; może wskazywać ruch do wnętrza, podczas gdy aus oznacza ruch z wnętrza.

  • in das Haus — do domu;
  • aus dem Haus — z domu.

• an ↗ — „włączony” lub „przyłączony” w niektórych przeciwstawieniach technicznych.

  • Das Radio ist an. — Radio jest włączone.
  • Das Radio ist aus. — Radio jest wyłączone.

• ein ↗ — jako element czasowników oznacza często włączenie lub wejście, przeciwstawnie do aus.

  • einschalten — włączać;
  • ausschalten — wyłączać.

Typowe wyrażenia i połączenia

• aus sein ↗ — być wyłączonym; skończyć się
• ausgehen ↗ — wychodzić; kończyć się
• aus etwas bestehen ↗ — składać się z czegoś
• aus Holz ↗ — z drewna
• aus Versehen ↗ — przez przypadek
• aus diesem Grund ↗ — z tego powodu
• aus eigener Erfahrung ↗ — z własnego doświadczenia
• von Anfang an ↗ — od początku
• aus der Reihe tanzen ↗ — wyróżniać się, łamać przyjęte zasady