neben

Znaczenie

„Neben” oznacza najczęściej obok, przy lub obok czegoś. Może też znaczyć oprócz, poza czymś albo równolegle z czymś.

• Przy położeniu: Das Haus steht neben der Schule — Dom stoi obok szkoły.
• Przy wskazaniu kierunku: Stell den Stuhl neben den Tisch — Postaw krzesło obok stołu.
• W znaczeniu „oprócz”: Neben Deutsch spricht sie Polnisch — Oprócz niemieckiego mówi po polsku.
• W znaczeniu „równolegle z”: Neben der Arbeit studiert er — Oprócz pracy studiuje.

Gramatyka i pochodzenie

„Neben” jest przede wszystkim przyimkiem wymagającym celownika (Dativ) lub biernika (Akkusativ):

• Dativ wskazuje miejsce lub stan: neben dem Haus — obok domu.
• Akkusativ wskazuje kierunek lub zmianę położenia: neben das Haus — obok domu, w miejsce przy domu.

W znaczeniu „oprócz” często występuje celownik, np. neben dem Studium — oprócz studiów.

Wyraz pochodzi ze starszych form języka niemieckiego i jest spokrewniony ze słowem oznaczającym „blisko” lub „w pobliżu”.

Synonimy i antonimy

Dobór synonimu zależy od znaczenia:

• bei ↗ — „przy”, „u”; zwykle oznacza bliskość lub przebywanie przy kimś, niekoniecznie dokładnie obok.
• daneben ↗ — „tuż obok” albo „obok tego”; może też znaczyć „nietrafnie” lub „niepoprawnie”.
• außerdem ↗ — „ponadto”, „oprócz tego”; używa się go jako przysłówka, a nie przyimka wskazującego położenie.
• zusätzlich zu [?](vocabuo://word/zusätzlich zu) — „dodatkowo do”, „oprócz”; mocniej podkreśla dodanie kolejnej rzeczy.

Możliwym przeciwieństwem w znaczeniu położenia jest gegenüber ↗ — „naprzeciwko”, a nie „obok”. W zależności od kontekstu przeciwieństwem może być także weit entfernt von [?](vocabuo://word/weit entfernt von) — „daleko od”.

Typowe połączenia i wyrażenia

• neben dem Eingang [?](vocabuo://word/neben dem Eingang) — obok wejścia.
• neben der Arbeit [?](vocabuo://word/neben der Arbeit) — oprócz pracy lub równolegle z pracą.
• nebenbei ↗ — przy okazji, dodatkowo, mimochodem.
• neben sich stehen [?](vocabuo://word/neben sich stehen) — być jakby nieobecnym, oszołomionym lub zdezorientowanym.