recht
dość · rację
Es ist das, was erlaubt ist oder was man tun darf. Es sind Regeln, nach denen Menschen zusammenleben.
Definicja i znaczenie
recht ma kilka powiązanych znaczeń:
-
słuszny, właściwy, zgodny z prawdą lub zasadami
- Das ist recht. – To jest słuszne.
- Du hast recht. – Masz rację.
- Er hat mit seiner Vermutung recht. – Jego przypuszczenie było trafne.
-
prawy, prawostronny – w niektórych połączeniach, zwłaszcza jako przeciwieństwo links
- die rechte Hand – prawa ręka
- auf der rechten Seite – po prawej stronie
-
dość, całkiem, stosunkowo – jako przysłówek wzmacniający, często w języku potocznym
- Das ist recht schwierig. – To jest dość trudne.
- Er ist recht freundlich. – On jest całkiem przyjazny.
-
odpowiedni, pasujący, dogodny – najczęściej w konstrukcji jemandem recht sein
- Der Termin ist mir recht. – Ten termin mi odpowiada.
- Das soll mir recht sein. – Niech tak będzie / To mi odpowiada.
Jako rzeczownik pisany wielką literą, das Recht oznacza:
- prawo, czyli system norm prawnych lub uprawnienie
- Das Recht muss eingehalten werden. – Prawo musi być przestrzegane.
- Jeder hat das Recht auf freie Meinungsäußerung. – Każdy ma prawo do wolności wypowiedzi.
Gramatyka i pochodzenie
recht może występować jako:
- przymiotnik: ein rechter Weg – właściwa droga; die rechte Seite – prawa strona,
- przysłówek: recht gut – całkiem dobrze,
- rzeczownik rodzaju nijakiego: das Recht – prawo, uprawnienie.
Jako przymiotnik recht odmienia się zgodnie z rodzajnikiem, przypadkiem i rodzajem rzeczownika:
- der rechte Weg – właściwa/prawa droga,
- die rechte Hand – prawa ręka,
- ein rechtes Maß – właściwa miara.
W znaczeniu „prawy” słowo łączy się często z links , oznaczającym „lewy”. W znaczeniu „słuszny” występuje często w konstrukcji recht haben [?](vocabuo://word/recht%20haben] – mieć rację.
Rzeczownik das Recht pochodzi od tego samego germańskiego rdzenia co polskie „prawo” i oznacza zarówno prawo jako system norm, jak i indywidualne uprawnienie.
Synonimy i antonimy
Synonimy
- richtig – „prawidłowy, poprawny”; częściej odnosi się do zgodności z faktami lub poprawności. Recht haben oznacza przede wszystkim „mieć rację”, natomiast richtig sein – „być poprawnym”.
- gerecht – „sprawiedliwy”; dotyczy przede wszystkim uczciwego i równego traktowania.
- korrekt – „poprawny, zgodny z regułami”; brzmi bardziej formalnie niż recht.
- passend – „odpowiedni, pasujący”; może zastępować recht w znaczeniu „odpowiadający komuś”, ale nie w znaczeniu „mający rację”.
- ziemlich – „dość, całkiem”; może być podobne do przysłówkowego recht, lecz ziemlich często oznacza nieco wyraźniejszy stopień intensywności.
Antonimy
- falsch – „błędny, fałszywy”; przeciwieństwo recht w znaczeniu „słuszny” lub „poprawny”.
- ungerecht – „niesprawiedliwy”; przeciwieństwo recht rozumianego jako „sprawiedliwy” lub „zgodny z prawem”.
- links – „lewy”; przeciwieństwo recht w znaczeniu „prawy”.
- unpassend – „nieodpowiedni, niepasujący”; przeciwieństwo recht w znaczeniu „odpowiedni”.
Typowe wyrażenia i połączenia
- recht haben – mieć rację
- Recht haben – mieć prawo, być uprawnionym
- zu Recht – słusznie, zasadnie
- mit Recht – słusznie, z uzasadnieniem
- jemandem recht geben – przyznać komuś rację
- jemandem recht sein – odpowiadać komuś, być komuś na rękę
- das Recht auf etwas haben – mieć prawo do czegoś
- im Recht sein – mieć rację, być po właściwej stronie
- von Rechts wegen – z mocy prawa, zgodnie z prawem
- Recht und Ordnung – prawo i porządek
Make “recht” part of your vocabulary.
Build your German vocabulary with flashcards, audio and spaced repetition.
Examples
Die Antwort war recht einfach.adverb
Odpowiedź była dość prosta.
Er hat recht mit seiner Meinung.adjective
Ma rację w swojej opinii.
Keep exploring German
Learn words from the content you love.
Add words from websites, books and videos, then remember them with spaced repetition (SRS).
Scan for iPhone & iPad