das Recht, -e
prawo
Es ist eine Regel oder ein System, das bestimmt, was erlaubt oder verboten ist. Es hilft, das Zusammenleben in einer Gesellschaft zu ordnen.
Znaczenie i definicja
das Recht oznacza przede wszystkim:
-
prawo jako system norm i przepisów obowiązujących w państwie lub społeczeństwie:
Das Recht schützt die Bürger. — Prawo chroni obywateli. -
prawo, uprawnienie lub możliwość przysługująca osobie:
Jeder Mensch hat das Recht auf Bildung. — Każdy człowiek ma prawo do edukacji. -
słuszność lub sprawiedliwość:
Er kämpft für das Recht. — Walczy o sprawiedliwość. -
rację w sporze:
Du hast Recht. — Masz rację.
W tym znaczeniu wyrażenie oznacza dosłownie „masz prawo”, ale po polsku tłumaczy się je jako „masz rację”.
Słowo Recht może także występować jako forma niska — recht — wtedy oznacza między innymi „dość”, „całkiem” lub „raczej”:
Das ist recht schwierig. — To jest dość trudne.
Gramatyka i pochodzenie
das Recht jest rzeczownikiem rodzaju nijakiego.
- liczba pojedyncza: das Recht
- liczba mnoga: die Rechte — prawa, uprawnienia
W znaczeniu ogólnego systemu prawnego słowo często występuje bez liczby mnogiej, na przykład:
gegen das Recht verstoßen — naruszać prawo.
Forma recht pisana małą literą może być:
- przymiotnikiem: „prawy”, „właściwy”, „słuszny”;
- przysłówkiem wzmacniającym: „dość”, „całkiem”, „raczej”.
Słowo pochodzi od starogermańskiego rdzenia oznaczającego „prosty”, „prawidłowy” lub „słuszny”. Jest spokrewnione między innymi z polskim słowem „rzecz” w dawnym znaczeniu prawa lub sprawy.
Synonimy i antonimy
Synonimy
- das Gesetz — ustawa lub konkretny przepis prawny. Jest węższe niż Recht, ponieważ Recht obejmuje cały system prawa, a Gesetz pojedynczy akt prawny.
- die Gerechtigkeit — sprawiedliwość jako zasada moralna; nie oznacza bezpośrednio zbioru przepisów.
- der Anspruch — roszczenie lub konkretne uprawnienie wobec kogoś.
- die Berechtigung — upoważnienie lub formalne prawo do wykonania czegoś.
- richtig — właściwy, poprawny; może być synonimem recht tylko w znaczeniu „słuszny” lub „prawidłowy”.
Antonimy
- das Unrecht — niesprawiedliwość lub krzywda; jest najczęstszym przeciwieństwem Recht w znaczeniu sprawiedliwości.
- die Rechtswidrigkeit — niezgodność z prawem; odnosi się konkretnie do naruszenia przepisów.
- falsch — błędny lub nieprawidłowy; jest przeciwieństwem recht tylko w znaczeniu „poprawny”, nie „prawo”.
- ungerecht — niesprawiedliwy; przeciwieństwo recht w sensie moralnym.
Typowe wyrażenia i połączenia
- das Recht haben — mieć rację lub mieć prawo
- Recht haben — mieć rację
- Recht bekommen — przyznać komuś rację
- jemandem Recht geben — przyznać komuś rację
- auf sein Recht bestehen — obstawać przy swoim prawie
- sein Recht durchsetzen — wyegzekwować swoje prawo
- gegen das Recht verstoßen — naruszać prawo
- im Recht sein — mieć rację, być po właściwej stronie
- von Rechts wegen — z mocy prawa
- Recht und Ordnung — prawo i porządek
Make “Recht” part of your vocabulary.
Build your German vocabulary with flashcards, audio and spaced repetition.
Examples
Das Recht muss für alle gelten.noun
Prawo musi obowiązywać wszystkich.
Unser Recht sollte respektiert werden.noun
Nasze prawo powinno być szanowane.
Keep exploring German
Learn words from the content you love.
Add words from websites, books and videos, then remember them with spaced repetition (SRS).
Scan for iPhone & iPad