unmittelbar

Definicja i znaczenie

Unmittelbar znaczy najczęściej:

• bezpośredni, bez pośrednictwa — coś dzieje się wprost, bez udziału osoby lub rzeczy pośredniczącej;
• natychmiastowy, bezpośrednio następujący — coś dzieje się od razu albo tuż po czymś;
• bezpośrednio sąsiadujący, przyległy — coś znajduje się tuż obok;
• w odniesieniu do wydarzeń: bliski, mający nastąpić lada chwila.

W zależności od zdania może więc opisywać sposób działania, czas albo położenie.

Gramatyka i pochodzenie

To przymiotnik, który może być też używany jako przysłówek. Jako przymiotnik odmienia się przez rodzaj, przypadek i liczbę; jako przysłówek pozostaje nieodmienny. Typowa konstrukcja przysłówkowa: unmittelbar danach — „bezpośrednio potem”.

Wyraz składa się z przedrostka un- i elementu mittelbar, pochodzącego od Mittel („środek”, „sposób”). Dosłownie sugeruje więc coś, co odbywa się „bez pośrednictwa”.

Synonimy i antonimy

Synonimy:

• direkt ↗ — „bezpośredni”; często można go użyć zamiennie, ale jest bardziej uniwersalny i może też znaczyć „prosto”, np. o trasie lub sposobie zwrócenia się do kogoś.
• sofort ↗ — „natychmiast”; odnosi się przede wszystkim do czasu, a nie do braku pośrednika czy bliskości przestrzennej.
• direkt angrenzend ↗ — „bezpośrednio przylegający”; pasuje do położenia, ale nie do wszystkich znaczeń tego słowa.

Antonimy:

• mittelbar ↗ — „pośredni”, czyli taki, który zachodzi za pośrednictwem czegoś lub kogoś; to najbliższy antonim w znaczeniu „bez pośrednictwa”.
• indirekt ↗ — „pośredni, niebezpośredni”; przeciwieństwo w odniesieniu do sposobu działania lub przekazywania informacji.
• entfernt ↗ — „oddalony”; przeciwieństwo tylko wtedy, gdy chodzi o bliskość przestrzenną.

Typowe połączenia i kolokacje

• unmittelbar danach ↗ — bezpośrednio potem;
• unmittelbar vor ↗ — tuż przed;
• unmittelbare Nähe ↗ — bezpośrednie sąsiedztwo, bliska okolica;
• unmittelbare Folge ↗ — bezpośredni skutek.