anhaben

Tanım ve anlam

Anhaben, ayrılabilen bir Almanca fiildir. Başlıca kullanımları:

1. Üzerinde bir giysi veya aksesuar bulunması, giymiş olmak:
   Sie hat einen Mantel an. — Üzerinde bir palto var. / Palto giymiş.
   Bu kullanım, kişinin o anda ne giydiğini anlatır.

2. Bir şeyi açık durumda tutmak:
   Er hat das Licht an. — Işık açık.
   Bu kullanım özellikle ışık ve cihazlar için görülür.

3. Birine zarar verebilmek ya da onu etkileyebilmek:
   Du kannst mir nichts anhaben. — Bana hiçbir şey yapamazsın. / Bana zarar veremezsin.
   Bu anlam çoğunlukla jemandem etwas anhaben können kalıbında kullanılır.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

Anhaben, an ve haben parçalarından oluşur. Buradaki an, fiilden ayrılabilen bir önektir. Ana cümlede ayrılarak cümlenin sonuna gider: Ich habe eine Jacke an. — Ceket giyiyorum.

Fiilin temel çekimleri şöyledir:

• Mastar: anhaben
• Şimdiki zaman: ich habe … an
• Geçmiş zaman ortacı: angehabt
• Perfekt: ich habe … angehabt

Fiilin kökü olan haben düzensiz çekimlenir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar, anlama göre değişir:

• tragen ↗ — “Giymek, taşımak” anlamına gelir. Anhaben kişinin üzerinde o anda bulunan giysiyi vurgularken, tragen bir giysiyi kullanma eylemini daha genel biçimde anlatır.
• bekleidet sein ↗ — “Giyinik olmak” demektir; daha çok kişinin giyinmiş olma durumunu belirtir.
• eingeschaltet haben ↗ — Işık veya cihazlar için “açık durumda tutmuş olmak” anlamına gelir; anhaben bu bağlamda daha gündelik bir kullanımdır.

Zıt anlamlılar da kullanıma bağlıdır:

• ausziehen ↗ — Giysi anlamındaki anhaben için “giysiyi çıkarmak”.
• ausschalten ↗ — Işık veya cihaz anlamındaki kullanım için “kapatmak”.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• einen Mantel anhaben ↗ — Palto giymiş olmak.
• das Licht anhaben ↗ — Işığı açık tutmak.
• jemandem nichts anhaben können ↗ — Birine zarar verememek, onu etkileyememek.