verb

ankurbeln

hızlandırmak · canlandırmak · hız kazandırmak

Tanım ve anlam

ankurbeln, bağlama göre “krankla çalıştırmak” veya mecaz anlamda “canlandırmak, harekete geçirmek, hızlandırmak” demektir.

Somut anlamı: Krank çevirerek bir motoru ya da mekanizmayı çalıştırmak. Günümüzde bu kullanım daha sınırlıdır.
Mecaz anlamı: Bir faaliyeti, talebi, üretimi veya ekonomiyi canlandırmak ve hızlandırmak.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

Ayrılabilen, düzenli bir fiildir. Mastarı ankurbeln; geçmiş zaman ortacı angekurbelt biçimindedir ve Perfekt’te haben ile kullanılır: hat angekurbelt. Ayrılabilen fiil yapısında an öneki, çekimli cümlelerde fiilden ayrılarak sona geçer.

Kelime, “krank” anlamındaki Kurbel sözcüğüne an- önekinin eklenmesiyle oluşur. Başlangıçtaki somut anlamı “krankı çevirerek çalıştırmak”tır; buradan “bir şeyi harekete geçirmek, canlandırmak” mecaz anlamı gelişmiştir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Anlama göre yakın eş anlamlıları:

beleben : “Canlandırmak”; bir şeye canlılık veya hareket kazandırmayı vurgular.
ankurbeln anlamında fördern : “Desteklemek, gelişmesini sağlamak”; doğrudan hız kazandırmaktan çok desteklemeye odaklanır.
stimulieren : “Teşvik etmek, uyarmak”; özellikle tepki veya ilgi doğurmayı anlatır.
in Gang bringen : “Harekete geçirmek, çalışır hâle getirmek”; bir süreci başlatma anlamı öne çıkar.
Motor veya makineyi çalıştırma anlamında starten : “Çalıştırmak, başlatmak”; krank kullanılması şart değildir.

Zıt anlamlıları mecaz bağlamda:

bremsen : “Yavaşlatmak, frenlemek”; süreci tamamen durdurmadan hızını azaltabilir.
abwürgen : “Kesmek, boğmak”; bir gelişmeyi ya da faaliyeti sert biçimde durdurmayı anlatır.
lähmen : “Felç etmek, işleyemez hâle getirmek”; hareket veya işlev kaybını vurgular.