verb

anlegen

kurmak · yanaştırmak · yanaşmak · oluşturmak

Es bedeutet, etwas zu beginnen, zu erstellen oder zu investieren, zum Beispiel Geld sparen, etwas aufbauen oder Kleidung anziehen.

Tanım ve anlam

anlegen, bağlama göre birden fazla anlama gelen, ayrılabilen bir Almanca fiildir:

Bir şeyi üzerine giymek veya takmak
Özellikle kıyafet, emniyet kemeri ya da can yeleği gibi şeyler için kullanılır.
- eine Jacke anlegen — bir ceket giymek
- den Sicherheitsgurt anlegen — emniyet kemerini takmak
Para yatırmak, yatırım yapmak
Parayı faiz veya kazanç elde etmek amacıyla bir yere koymak anlamına gelir.
- Geld anlegen — para yatırmak
- sein Geld sicher anlegen — parasını güvenli bir şekilde yatırmak
Bir şey oluşturmak veya kurmak
Bahçe, dosya, hesap ya da veri gibi bir şeyi oluşturmak anlamında kullanılır.
- einen Garten anlegen — bahçe oluşturmak
- ein Konto anlegen — hesap açmak/oluşturmak
- eine Datei anlegen — dosya oluşturmak
Bir geminin kıyıya yanaşması
Gemi veya teknenin limana yanaşması anlamına gelir.
- Das Schiff legt im Hafen an. — Gemi limana yanaşıyor.
Bir kişiyle çatışmaya girmek veya kavga etmeye kalkışmak
Bu anlamda genellikle dönüşlü biçimde kullanılır: sich mit jemandem anlegen.
- Er legt sich mit seinem Chef an. — Patronuyla çatışmaya giriyor.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

Fiil: anlegen
Fiil türü: ayrılabilen düzensiz olmayan, zayıf fiil
Yardımcı fiil: haben
Şimdiki zaman, 3. tekil şahıs: er legt an
Präteritum: legte an
Partizip II: angelegt
Emir kipi: Leg an!

Fiil, an edatı/ön eki ile legen “koymak, bırakmak” fiilinin birleşmesinden oluşur. Temel fikir “bir şeyi bir yere koymak veya bir şeye yöneltmek”tir. Bu temel anlamdan “üzerine koymak”, “para yatırmak”, “oluşturmak” ve “yanaşmak” gibi farklı anlamlar gelişmiştir.

Ayrılabilen bir fiil olduğu için ana cümlede ön ek ayrılır:

Ich lege mein Geld an. — Paramı yatırıyorum.
Das Schiff legt an. — Gemi yanaşıyor.

Yan cümlede ve mastar yapısında birleşik hâlde bulunur:

…, weil das Schiff anlegt. — … çünkü gemi yanaşıyor.
Geld anlegen — para yatırmak

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

“Giymek veya takmak” anlamında

anziehen — giymek; günlük dilde kıyafetler için anlegen fiilinden daha yaygındır.
aufsetzen — şapka, gözlük gibi bir şeyi takmak; her kıyafet için kullanılmaz.
anbringen — bir şeyi bir yere takmak veya monte etmek; doğrudan “giymek” anlamında kullanılmaz.

Zıt anlamlılar:

ausziehen — kıyafeti çıkarmak.
ablegen — özellikle bir giysiyi, aksesuarı veya takılan bir şeyi çıkarmak/bırakmak.

“Para yatırmak” anlamında

investieren — yatırım yapmak; daha genel ve ekonomik bir terimdir.
einzahlen — para yatırmak; özellikle banka hesabına para yatırmayı anlatır, yatırım amacı şart değildir.
sparen — para biriktirmek; parayı yatırım aracına yönlendirmekten daha genel bir anlam taşır.

Zıt anlamlılar:

abheben — bankadan veya hesaptan para çekmek.
ausgeben — para harcamak.
auflösen — bir yatırımı, hesabı veya finansal pozisyonu kapatmak; bağlama göre zıt anlam oluşturur.

“Oluşturmak veya kurmak” anlamında

erstellen — dosya, belge veya kayıt oluşturmak; özellikle dijital ve resmî bağlamlarda kullanılır.
einrichten — hesap, oda veya sistem kurmak/ayarlamak.
gründen — şirket, kuruluş veya kurum kurmak; anlegen fiilinden daha resmî ve kurumsal bir anlam taşır.

Zıt anlamlılar:

löschen — dosya veya hesabı silmek.
abbauen — kurulmuş bir yapıyı sökmek veya ortadan kaldırmak.
zerstören — bir şeyi yok etmek.

“Gemi yanaşmak” anlamında

anlegen — limana veya iskeleye yanaşmak.
festmachen — gemiyi bağlamak veya sabitlemek; geminin yanaşmasından sonraki eylemi vurgular.
einfahren — bir limana veya alana içeri girmek; yanaşma anlamı anlegen kadar özel değildir.

Zıt anlamlılar:

ablegen — geminin limandan ayrılması.
abfahren — araç veya geminin hareket edip ayrılması.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

Geld anlegen — para yatırmak, yatırım yapmak
ein Konto anlegen — hesap açmak/oluşturmak
eine Datei anlegen — dosya oluşturmak
einen Garten anlegen — bahçe kurmak/oluşturmak
eine Liste anlegen — liste oluşturmak
den Sicherheitsgurt anlegen [?](vocabuo://word den%20Sicherheitsgurt%20anlegen) — emniyet kemerini takmak
im Hafen anlegen — limanda yanaşmak
sich mit jemandem anlegen — biriyle çatışmaya girmek, birine bulaşmak
sich mit jemandem nicht anlegen — biriyle uğraşmamak, birine bulaşmamak