verb

arbeiten

çalışmak

Etwas tun, um ein Ziel zu erreichen oder eine Aufgabe zu erfüllen, oft auch um Geld zu verdienen.

Tanım ve anlam

arbeiten, temel olarak “çalışmak” anlamına gelen bir fiildir. Bağlama göre şu anlamlarda da kullanılır:

Bir işte çalışmak, emek vermek: Er arbeitet im Krankenhaus. — Hastanede çalışıyor.
Bir şey üzerinde çalışmak: Sie arbeitet an einem Bericht. — Bir rapor üzerinde çalışıyor.
Makine veya sistem için çalışmak, işlemek: Der Motor arbeitet leise. — Motor sessiz çalışıyor.
Bir malzemeyi işlemek: Bu anlamda çoğunlukla bearbeiten kullanılır.
Bir hedef için çaba göstermek: Wir arbeiten auf eine Lösung hin. — Bir çözüme ulaşmak için çalışıyoruz.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

arbeiten düzenli bir fiildir. Geçmiş zaman biçimleri arbeitete ve gearbeitet; yardımcı fiili haben’dir. Genellikle nesnesiz kullanılır; üzerinde çalışılan konu çoğu zaman an edatıyla belirtilir: an einem Projekt arbeiten — bir proje üzerinde çalışmak.

Kelime, “emek, çalışma” anlamındaki Arbeit isminden türemiştir. Tarihsel olarak çaba ve emek harcama fikriyle bağlantılıdır.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar bağlama göre değişir:

tätig sein : “faaliyette olmak, çalışıyor olmak”; daha resmî ve genel bir ifadedir.
schuften : “çok ağır veya yorucu biçimde çalışmak”; arbeiten’dan daha güçlü ve çoğu zaman olumsuz bir ton taşır.
werkeln : bir şeyleri el yordamıyla, küçük ölçekli veya amatörce yapmak; genel “çalışmak” anlamını tam karşılamaz.
funktionieren : makine veya sistem söz konusu olduğunda “işlemek, çalışır durumda olmak” demektir; insanın emek vererek çalışmasını anlatmaz.
bearbeiten : bir metni, malzemeyi veya görevi “işlemek, üzerinde çalışmak” anlamındadır ve genellikle bir nesne alır.

Bağlama göre zıt anlamlılar:

ruhen : “dinlenmek, hareketsiz kalmak”; insanın çalışmamasını anlatabilir.
feiern : “kutlama yapmak, eğlenmek”; iş bağlamında çalışmaya ara verme anlamında karşıtlık oluşturabilir.
stillstehen : makine veya süreç için “durmak, işlememek”; bu kullanımda arbeiten’ın karşıtıdır.