aufsteigen

Tanım ve anlam

aufsteigen Almanca bir fiildir ve temel olarak “yukarı çıkmak, yükselmek” anlamına gelir.

Başlıca anlamları:

1. Yukarı doğru hareket etmek, yükselmek

   • Duman gökyüzüne yükseliyor.
     Der Rauch steigt in den Himmel auf.
   • Balon yavaşça yükseldi.
     Der Ballon ist langsam aufgestiegen.

2. Bir merdivenden, yokuştan veya yüksek bir yere çıkmak

   • Dağa tırmandılar.
     Sie sind auf den Berg aufgestiegen.

3. Mesleki veya toplumsal olarak ilerlemek, terfi etmek

   • Kısa sürede yönetici pozisyonuna yükseldi.
     Er ist schnell zum Abteilungsleiter aufgestiegen.
   • Takım bir üst lige yükseldi.
     Die Mannschaft ist in die nächste Liga aufgestiegen.

4. Bir araca binmek
   Bu anlam özellikle bisiklet, at veya motosiklete binmek için kullanılır. Günlük dilde otobüs ve tren için genellikle einsteigen kullanılır.

   • Bisiklete bindi.
     Sie ist auf das Fahrrad aufgestiegen.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

• Fiil türü: Ayrılabilen düzensiz fiil
• Mastar: aufsteigen
• Şimdiki zaman, 3. tekil kişi: er steigt auf
• Präteritum: stieg auf
• Partizip II: aufgestiegen
• Perfekt yardımcı fiili: sein
  • Er ist aufgestiegen. — O yükseldi.
• Fiil kökeni:
  auf- “yukarı” anlamı katan ön ek ile steigen “çıkmak, yükselmek” fiilinin birleşiminden oluşur.

Ayrılabilen bir fiil olduğu için ana cümlede ön ek ayrılır:

• Die Preise steigen auf. — Fiyatlar yükseliyor.

Yan cümlede ve mastar yapısında ise birleşik yazılır:

• Ich weiß, dass die Preise aufsteigen. — Fiyatların yükseldiğini biliyorum.
• Die Preise beginnen aufzusteigen. — Fiyatlar yükselmeye başlıyor.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• sich erheben ↗ — yükselmek, havalanmak. Daha resmî veya edebî bir kullanımdır; özellikle duman, sis, uçak ya da bir kişinin ayağa kalkması için kullanılabilir.
• hochsteigen ↗ — yukarı doğru yükselmek. aufsteigen ile çok benzerdir, ancak hareketin “yükseğe doğru” olduğu daha açık vurgulanır.
• emporsteigen ↗ — yukarıya yükselmek. Daha edebî ve resmî bir ifadedir.
• aufsteigen in ↗ — bir rütbede, ligde veya kariyerde yükselmek. Mesleki ve toplumsal ilerleme anlamını özellikle belirtir.
• befördert werden ↗ — terfi ettirilmek. aufsteigen kişinin genel olarak ilerlemesini anlatırken, bu ifade doğrudan resmî terfi anlamına gelir.

Zıt anlamlılar

• sinken ↗ — aşağı inmek, batmak veya değer kaybetmek. Fiziksel olarak aufsteigen kelimesinin en yaygın karşıtıdır.
• absteigen ↗ — aşağı inmek; bir araçtan, attan veya bisikletten inmek; lig düşmek. aufsteigen kelimesinin hem fiziksel hem de sportif karşıtıdır.
• fallen ↗ — düşmek. Kontrollü bir yükselmenin karşıtı olarak kullanılır.
• zurückfallen ↗ — geride kalmak, gerilemek. Kariyer, başarı veya sıralama bağlamında aufsteigen kelimesinin karşıtıdır.
• absteigen ↗ — ligden düşmek veya statü kaybetmek. Spor ve kariyer bağlamlarında kullanılır.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• in den Himmel aufsteigen ↗ — gökyüzüne yükselmek
• zum Himmel aufsteigen ↗ — göğe yükselmek
• Rauch steigt auf ↗ — duman yükseliyor
• Dampf steigt auf ↗ — buhar yükseliyor
• in eine höhere Liga aufsteigen ↗ — daha üst bir lige yükselmek
• beruflich aufsteigen ↗ — mesleki olarak ilerlemek
• in der Karriere aufsteigen ↗ — kariyerde yükselmek
• auf ein Pferd aufsteigen ↗ — ata binmek
• auf das Fahrrad aufsteigen ↗ — bisiklete binmek
• zu etwas aufsteigen ↗ — bir makama veya pozisyona yükselmek