austreten

Tanım ve anlamı

austreten, bağlama göre farklı anlamlara gelen, ayrılabilen bir Almanca fiildir:

1. Bir üyelikten veya kurumdan ayrılmak: Bir dernekten, partiden ya da kiliseden resmî olarak ayrılmayı anlatır.
   aus einem Verein austreten — bir dernekten ayrılmak.

2. Sızmak, dışarı çıkmak: Su, gaz, duman veya başka bir maddenin bir yerden dışarı sızması ya da çıkması anlamına gelir.
   Wasser tritt aus — su sızıyor.

3. Ayağıyla basarak söndürmek veya ezmek: Özellikle bir sigarayı ya da köz parçasını ayağıyla bastırıp söndürmek için kullanılır.
   eine Zigarette austreten — sigarayı ayağıyla söndürmek.

4. Tuvalet ihtiyacını gidermek için dışarı çıkmak: Özellikle hayvanlar için kullanılan örtmeceli bir ifadedir.
   Der Hund muss austreten — köpeğin tuvaletini yapması gerekiyor.

Dilbilgisi ve köken

• Fiil türü: Ayrılabilen fiil. Aus- ön eki temel fiilden ayrılarak cümlenin sonuna gider: Er tritt aus.
• Temel fiil: treten — adım atmak, basmak, tekmelemek.
• Yapısı: aus- (“dışarı, dışarıya”) + treten.
• Çekimi:
  • Şimdiki zaman: er tritt aus
  • Geçmiş zaman: er trat aus
  • Partizip II: ausgetreten
• Perfekt’te çoğunlukla sein kullanılır: Er ist aus dem Verein ausgetreten. “Dernekten ayrıldı.”
  Bir nesneye basıp söndürme anlamında haben kullanılabilir: Er hat die Zigarette ausgetreten. “Sigaranın üzerine basıp söndürdü.”

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar, austreten fiilinin hangi anlamda kullanıldığına göre değişir:

• Bir kurumdan ayrılmak: kündigen ↗ — üyelik veya sözleşmeyi sonlandırmayı vurgular; austreten ise özellikle bir topluluk ya da kurumdaki üyelikten ayrılmak için kullanılır.
• Sızmak: entweichen ↗ — gaz, hava veya sıvının kaçıp dışarı çıkmasını anlatır; austreten bir açıklıktan dışarı çıkmayı daha genel biçimde ifade edebilir.
• Sigarayı ayağıyla söndürmek: ausdrücken ↗ — bir şeyi bastırarak söndürmek anlamına gelir; ayağı kullanıldığını tek başına belirtmez.

Bağlama göre zıt anlamlılar:

• Bir üyeliğe katılmak: beitreten ↗ — bir kuruma katılmayı ifade eder; kurumdan ayrılmanın karşıtıdır.
• Sızmayı önlemek: abdichten ↗ — bir yeri sızdırmaz hâle getirmek anlamına gelir; sıvı ya da gazın dışarı çıkmasını önler.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• aus einem Verein austreten — bir dernekten ayrılmak.
• aus der Kirche austreten — kiliseden ayrılmak.
• aus der Partei austreten — partiden ayrılmak.
• Wasser tritt aus — su sızıyor.
• Gas tritt aus — gaz sızıyor.
• eine Zigarette austreten — sigarayı ayağıyla söndürmek.
• Der Hund muss austreten — köpeğin tuvaletini yapması gerekiyor.