beherrschen

Tanım ve anlam

beherrschen Almancada bağlama göre şu anlamlara gelir:

1. Bir şeyi çok iyi bilmek veya kullanabilmek; hâkim olmak

   • Bir dili, beceriyi ya da konuyu iyi seviyede bilmek anlamında kullanılır.
   • Sie beherrscht vier Sprachen.
     “Dört dile hâkim.”

2. Kontrol etmek, yönetmek, egemen olmak

   • Bir ülkeyi, bölgeyi, durumu veya bir alanı kontrol altında tutmak anlamına gelir.
   • Die Römer beherrschten lange Zeit dieses Gebiet.
     “Romalılar uzun süre bu bölgeye hükmetti.”

3. Kendine hâkim olmak, duygularını kontrol etmek

   • Özellikle korku, öfke veya heyecan gibi duyguları bastırabilmek anlamında kullanılır.
   • Er konnte seine Angst nicht beherrschen.
     “Korkusunu kontrol edemedi.”

4. Bir şeyin baskın olması veya bir alanı kaplaması

   • Bir manzara, renk, konu ya da etkinin bir yeri veya durumu belirgin biçimde kaplaması anlamında da kullanılabilir.
   • Der Turm beherrscht das Stadtbild.
     “Kule, şehir siluetine hâkimdir.”

Dilbilgisi ve kelime kökeni

• Fiil türü: Düzenli fiil
• Mastar: beherrschen ↗
• Präteritum: beherrschte ↗
• Partizip II: beherrscht ↗
• Yardımcı fiil: haben ↗
• Ayrılmayan fiildir: be- öneki taşıdığı için cümlede ayrılmaz.
  • Er beherrscht die Technik sehr gut.
    “Tekniğe çok iyi hâkim.”
• Fiil çekimi:
  • ich beherrsche
  • du beherrschst
  • er/sie/es beherrscht

Fiil, herrschen ↗ fiilinden türemiştir. Herrschen “hükmetmek, egemen olmak” anlamına gelir. Bu fiil de der Herr ↗ (“efendi, bey, hükümdar”) kelimesiyle bağlantılıdır. be- öneki, fiile yöneltilmiş veya tamamlanmış bir etki anlamı katabilir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• meistern ↗: Bir görevi, beceriyi veya zorluğu başarıyla tamamlamak anlamındadır. Beherrschen daha çok sürekli hâkimiyet veya iyi bilme vurgusu taşırken, meistern başarıyla üstesinden gelme anlamını öne çıkarır.
• kontrollieren ↗: Kontrol etmek, denetlemek. Beherrschen daha güçlü bir egemenlik veya tam hâkimiyet ifade edebilir.
• regieren ↗: Bir ülkeyi veya halkı yönetmek. Daha çok siyasi yönetim için kullanılır.
• dominieren ↗: Baskın olmak veya üstünlük kurmak. Beherrschen kadar doğrudan yönetme anlamı taşımayabilir.
• im Griff haben ↗: Bir şeyi kontrol altında tutmak. Daha konuşma diline özgü bir ifadedir.

Zıt anlamlılar

• nicht können ↗: Bir şeyi yapamamak veya yeterince bilmemek; özellikle “bir dile hâkim olmamak” anlamında kullanılabilir.
• verlieren ↗: Kontrolü veya hâkimiyeti kaybetmek.
• sich unterwerfen ↗: Boyun eğmek, teslim olmak.
• außer Kontrolle geraten ↗: Kontrolden çıkmak. Özellikle durumlar ve duygular için beherrschen fiilinin karşıt anlamını verir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• eine Sprache beherrschen ↗: Bir dile hâkim olmak
• ein Handwerk beherrschen ↗: Bir zanaatı iyi bilmek
• eine Technik beherrschen ↗: Bir tekniğe hâkim olmak
• seine Gefühle beherrschen ↗: Duygularını kontrol etmek
• sich selbst beherrschen ↗: Kendine hâkim olmak
• ein Land beherrschen ↗: Bir ülkeyi yönetmek veya ona hükmetmek
• das Stadtbild beherrschen ↗: Şehir görünümüne hâkim olmak
• die Situation beherrschen ↗: Durumu kontrol altında tutmak