bergab

Tanım ve anlam

bergab, temel olarak “yokuş aşağı” veya “aşağı doğru” anlamına gelen bir Almanca zarftır.

• Somut anlamda: Bir yokuştan ya da dağdan aşağı doğru hareket etmeyi anlatır.
  Der Weg führt bergab. — Yol yokuş aşağı iner.
• Mecaz anlamda: Bir durumun kötüleşmesini, gerilemesini veya işlerin yolunda gitmemesini anlatır.
  Mit seiner Gesundheit geht es bergab. — Sağlığı kötüye gidiyor.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

bergab genellikle yön bildiren bir zarf olarak kullanılır. Berg ↗ (“dağ”) ve ab ↗ (“aşağı, uzağa”) parçalarından oluşur; kelimenin ilk anlamı dağdan aşağı yönelmektir. Mecaz kullanımında “aşağı gitmek”, yani gerilemek veya kötüleşmek fikri öne çıkar.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar:

• abwärts ↗ — “aşağıya doğru” anlamındadır; yönü vurgular ve her zaman yokuş ya da dağ fikri içermez.
• hinunter ↗ — “aşağıya” demektir; çoğunlukla bir hareketin aşağı yönünü belirtir. bergab ise özellikle yokuş aşağı hareketi anlatır.
• absteigend ↗ — “alçalan, gerileyen” anlamına gelir; daha çok bir seviyenin ya da gelişmenin düşmesini anlatır.

Zıt anlamlılar:

• bergauf ↗ — “yokuş yukarı”; hem yön bakımından hem de mecazen koşulların iyileşmesi anlamında zıttıdır.
• aufwärts ↗ — “yukarıya doğru”; genel yönü belirtir ve bergauf gibi mutlaka yokuş anlamı taşımaz.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• bergab gehen ↗ — yokuş aşağı gitmek; mecazen kötüye gitmek veya gerilemek.
• bergab fahren ↗ — araçla ya da bisikletle yokuş aşağı inmek.
• mit etwas geht es bergab ↗ — bir şey kötüye gidiyor veya geriliyor.