die Erhebung, -en
toplama
Das ist, wenn man Informationen sammelt oder Daten aufnimmt, zum Beispiel durch Befragungen oder Messungen.
Tanım ve anlam
Erhebung dişil bir isimdir ve bağlama göre birkaç farklı anlama gelir:
-
Veri toplama, araştırma, anket
- Belirli bilgilerin sistemli biçimde toplanması anlamına gelir.
- Türkçede “veri toplama”, “araştırma” veya “anket çalışması” olarak çevrilebilir.
- Örnek:
Die Erhebung der Daten dauerte mehrere Monate.
“Verilerin toplanması birkaç ay sürdü.” - Bu anlamda özellikle istatistik, bilimsel araştırma ve kamuoyu araştırmaları bağlamında kullanılır.
-
Yükselti, yüksekçe yer, tepe
- Çevresine göre daha yüksek olan doğal veya yapay bir bölgeyi ifade eder.
- Türkçede “yükselti”, “tepecik” veya “yüksekçe arazi” anlamlarına gelebilir.
- Örnek:
Das Dorf liegt auf einer kleinen Erhebung.
“Köy küçük bir yükseltinin üzerinde bulunuyor.”
-
Ayaklanma, isyan
- Bir yönetime veya otoriteye karşı toplu başkaldırı anlamında kullanılır.
- Türkçede “ayaklanma”, “isyan” veya “başkaldırı” şeklinde çevrilebilir.
- Bu kullanım genellikle tarihî veya resmî bir üsluba sahiptir.
- Örnek:
Die Erhebung gegen die Regierung wurde niedergeschlagen.
“Hükûmete karşı ayaklanma bastırıldı.”
-
Vergi veya ücret tahsili
- Bir verginin, harcın ya da ücretin alınması anlamında da kullanılabilir.
- Bu anlam özellikle hukukî, idarî ve resmî metinlerde görülür.
- Örnek:
Die Erhebung einer Gebühr ist gesetzlich geregelt.
“Bir ücretin tahsil edilmesi kanunla düzenlenmiştir.”
Dilbilgisi ve kelime kökeni
- Artikel: die
- Çoğul: die Erhebungen
- Kelime türü: dişil isim
- Fiil kökü: erheben — “kaldırmak, yükseltmek; toplamak; ayaklanmak”
- Yapı: erheben + -ung isim yapım eki
Erhebung, anlam bakımından heben “kaldırmak, yukarı çekmek” fiiliyle bağlantılıdır. -ung eki, fiilden isim türetir. Bu nedenle kelimenin temel fikri “yukarı kaldırma” veya “bir şeyi ortaya çıkarıp toplama”dır.
Fiile göre:
- erheben : kaldırmak, yükseltmek veya veri/ücret toplamak
- sich erheben : ayağa kalkmak veya ayaklanmak
- Erhebung : kaldırma, yükselti, veri toplama ya da ayaklanma
Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar
“Veri toplama / araştırma” anlamında
- Datenerhebung : Özellikle verilerin toplanması. Erhebung kelimesinden daha belirgindir; hangi şeyin toplandığını, yani veriyi açıkça belirtir.
- Umfrage : Anket veya kamuoyu yoklaması. Erhebung daha genel ve resmîdir; Umfrage ise genellikle insanlara soru sorulmasını ifade eder.
- Untersuchung : İnceleme veya araştırma. Her Untersuchung bir Erhebung olmak zorunda değildir; inceleme, yalnızca veri toplamaktan daha geniş bir süreçtir.
- Befragung : Sorgulama veya kişilere soru yönelterek bilgi toplama. Erhebung kapsam olarak daha geniştir.
Bu anlamın doğrudan ve yerleşik bir zıt anlamlısı yoktur. Bağlama göre Nicht-Erhebung veya Datenverzicht gibi ifadeler kullanılabilir; ancak bunlar genel sözlük karşıtları değildir.
“Yükselti / tepe” anlamında
- Hügel : Tepe veya tümsek. Genellikle doğal ve nispeten küçük bir yükseltiyi belirtir.
- Anhöhe : Yüksekçe yer veya tepe. Erhebung daha nötr ve coğrafî bir terimdir; Anhöhe günlük dilde daha doğal olabilir.
- Geländeerhebung : Arazi yükseltisi. Erhebung kelimesinin bu anlamını daha teknik biçimde ifade eder.
Zıt anlamlı olarak:
Bunlar, Erhebung kelimesinin fiziksel “yükseklik” anlamına karşıt olabilir; ancak kelimenin diğer anlamlarında kullanılmaz.
“Ayaklanma / isyan” anlamında
- Aufstand : Ayaklanma veya isyan. Günlük ve tarihî dilde Erhebung yerine daha sık kullanılır.
- Aufruhr : Kargaşa, isyan veya toplumsal karışıklık. Erhebung daha resmî ve bazen daha tarafsız bir ifadedir.
- Revolte : İsyan veya başkaldırı. Genellikle belirli bir otoriteye karşı örgütlü karşı çıkışı vurgular.
Zıt anlamlı olarak:
Bunlar, Erhebung kelimesinin ayaklanma anlamına bağlamsal olarak zıttır.
Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri
- eine Erhebung durchführen : Bir araştırma veya veri toplama çalışması yürütmek
- Daten erheben : Veri toplamak
- statistische Erhebung : İstatistiksel araştırma / veri toplama
- repräsentative Erhebung : Temsili araştırma
- eine Gebühr erheben : Ücret almak veya tahsil etmek
- eine Steuer erheben : Vergi koymak veya vergi tahsil etmek
- sich zur Erhebung gegen jemanden bereitmachen : Birine karşı ayaklanmaya hazırlanmak
- eine natürliche Erhebung : Doğal arazi yükseltisi
Make “Erhebung” part of your vocabulary.
Build your German vocabulary with flashcards, audio and spaced repetition.
Examples
Die Erhebung von Daten ist wichtig für die Forschung.noun
Veri toplama araştırma için önemlidir.
Keep exploring German
Learn words from the content you love.
Add words from websites, books and videos, then remember them with spaced repetition (SRS).
Scan for iPhone & iPad