erteilen

Tanım ve anlam

erteilen, Almancada genellikle “vermek”, “sağlamak”, “iletmek” veya resmî olarak “vermek/tahsis etmek” anlamına gelen bir fiildir. Çoğunlukla izin, talimat, emir, bilgi ya da görev gibi şeylerle kullanılır.

Başlıca anlamları:

1. Resmî olarak vermek veya tanımak

   • Bir izin, ruhsat ya da yetki vermek.
   • Örnek: Bir kuruma çalışma izni vermek.

2. Talimat, emir veya görev vermek

   • Birine belirli bir görevi veya emri iletmek.
   • Örnek: Bir çalışana görev vermek.

3. Bilgi veya tavsiye vermek

   • Bilgi, açıklama ya da tavsiyede bulunmak.
   • Örnek: Bir müşteriye bilgi vermek.

4. Bazı kalıplarda “yöneltmek/uygulamak”

   • eine Absage erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Absage%20erteilen) “ret cevabı vermek”
   • eine Ohrfeige erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Ohrfeige%20erteilen) “tokat atmak”; daha resmî veya edebî bir ifadedir.

Fiil genellikle şu yapıyla kullanılır:

jemandem etwas erteilen [?](vocabuo://word/jemandem%20etwas%20erteilen)

Burada kişi datif, verilen şey ise akkusatif olur:

• jemandem eine Erlaubnis erteilen [?](vocabuo://word/jemandem%20eine%20Erlaubnis%20erteilen)
  Birine izin vermek.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

erteilen ayrılmayan, düzenli bir fiildir. er- ön eki taşıdığı için cümlede ayrılmaz:

• ich erteile [?](vocabuo://word/ich%20erteile) — veriyorum
• du erteilst [?](vocabuo://word/du%20erteilst) — veriyorsun
• er erteilte [?](vocabuo://word/er%20erteilte) — verdi
• hat erteilt [?](vocabuo://word/hat%20erteilt) — vermiştir
• zu erteilen [?](vocabuo://word/zu%20erteilen) — vermek

Geçmiş zaman ortacı erteilt biçimindedir. Yardımcı fiil olarak haben kullanılır.

Kelime, er- ön eki ile teilen [?](vocabuo://word/teilen) fiilinden oluşur. teilen temel olarak “bölmek, paylaşmak” anlamına gelir. Ancak erteilen günümüzde çoğunlukla “resmî veya belirli bir şeyi birine vermek” anlamında kullanılır; kelime kelimesine “bölüp vermek” şeklinde çevrilmez.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• geben [?](vocabuo://word/geben) — “vermek”: En genel ve günlük fiildir. erteilen ise daha resmî, kurumsal veya belirli kalıplara bağlıdır.
• gewähren [?](vocabuo://word/gewähren) — “tanımak, sağlamak, bahşetmek”: Özellikle hak, izin veya avantaj sağlama anlamı taşır.
• bewilligen [?](vocabuo://word/bewilligen) — “onaylamak, tahsis etmek”: Bir başvuruyu, maddi desteği veya resmî talebi onaylama anlamında kullanılır.
• erteilen [?](vocabuo://word/erteilen) yerine talimat bağlamında anweisen [?](vocabuo://word/anweisen) — “talimat vermek”: Bir kişiye ne yapması gerektiğini açıkça bildirme anlamı daha güçlüdür.
• mitteilen [?](vocabuo://word/mitteilen) — “bildirmek, haber vermek”: Bilgi aktarmaya odaklanır; resmî bir izin veya emir vermek anlamını taşımaz.

Zıt anlamlılar

• verweigern [?](vocabuo://word/verweigern) — “reddetmek, vermeyi reddetmek”: İzin, talep veya başvuruyu vermemek.
• ablehnen [?](vocabuo://word/ablehnen) — “reddetmek”: Bir başvuruyu, teklifi veya talebi kabul etmemek.
• entziehen [?](vocabuo://word/entziehen) — “geri almak, çekip almak”: Daha önce verilmiş bir hakkı, izni veya yetkiyi geri alma anlamındadır.
• zurücknehmen [?](vocabuo://word/zurücknehmen) — “geri almak”: Verilmiş bir kararı, açıklamayı veya izni geri çekmek.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• eine Erlaubnis erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Erlaubnis%20erteilen) — izin vermek
• eine Genehmigung erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Genehmigung%20erteilen) — onay veya ruhsat vermek
• einen Auftrag erteilen [?](vocabuo://word/einen%20Auftrag%20erteilen) — görev veya sipariş vermek
• eine Anweisung erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Anweisung%20erteilen) — talimat vermek
• einen Befehl erteilen [?](vocabuo://word/einen%20Befehl%20erteilen) — emir vermek
• eine Auskunft erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Auskunft%20erteilen) — bilgi vermek
• einen Rat erteilen [?](vocabuo://word/einen%20Rat%20erteilen) — tavsiyede bulunmak
• Unterricht erteilen [?](vocabuo://word/Unterricht%20erteilen) — ders vermek
• eine Absage erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Absage%20erteilen) — ret cevabı vermek
• eine Vollmacht erteilen [?](vocabuo://word/eine%20Vollmacht%20erteilen) — vekâlet veya yetki vermek