es sei denn

Tanım ve anlam

es sei denn Almancada “-medikçe”, “-mezse”, “ancak … olursa” anlamına gelen koşul bildiren bir bağlaç ifadesidir. İngilizcedeki “unless” kelimesine karşılık gelir.

Bir durumun gerçekleşmesi için bir istisna belirtir:

• Ich komme, es sei denn, ich bin krank.
  Hasta olmadığım sürece gelirim. / Hasta olursam gelmem.

• Du darfst gehen, es sei denn, der Chef braucht dich.
  Patronun sana ihtiyacı olmadığı sürece gidebilirsin. / Patronun sana ihtiyacı olursa gidemezsin.

İfade genellikle ana cümledeki durumu geçersiz kılan istisnayı belirtir.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

es sei denn üç parçadan oluşur:

• es: “o, bu” anlamındaki zamir
• sei: sein fiilinin Konjunktiv I biçimi
• denn: Burada “çünkü” anlamında değil, kalıplaşmış bağlaç ifadesinin bir parçasıdır.

sei, normalde “olmak” anlamındaki sein fiilinin Konjunktiv I biçimidir. Bu ifade kalıplaşmış olduğu için günlük kullanımda da sabit biçimde es sei denn olarak kullanılır.

Yaygın yapı:

Ana cümle + es sei denn, + istisna

Örnek:

• Wir fahren morgen, es sei denn, es regnet.
  Yarın gideceğiz, yağmur yağmadığı sürece.

Ayrıca dass ile de kullanılabilir:

• Ich helfe dir, es sei denn, dass ich keine Zeit habe.
  Vaktim olmadığı sürece sana yardım ederim.

Ancak es sei denn, dass ... yapısına kıyasla doğrudan çekimli cümleyle kullanılan es sei denn, ... biçimi daha yaygındır.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• außer wenn ↗: “-medikçe”, “-dığı durum dışında” anlamındadır. es sei denn ile çok benzerdir, ancak daha açık biçimde istisna vurgusu yapar.
• wenn nicht ↗: Kelime anlamıyla “eğer değilse” demektir. Anlam olarak es sei denn ifadesine yakındır, fakat daha doğrudan ve bazen daha az kalıplaşmış bir yapı gibi duyulur.
• sofern nicht ↗: “-mediği sürece”, “şartıyla ki … olmasın” anlamındadır. Daha resmî ve yazılı bir kullanımdır.
• es sei denn, dass ↗: Aynı anlamın dass yan cümlesiyle kurulmuş biçimidir. Günlük kullanımda daha kısa olan yapı çoğunlukla tercih edilir.

Bu ifade için tam anlamıyla doğrudan bir Almanca zıt anlamlı yoktur. Anlam bakımından karşıt bir koşul belirtmek için unter der Bedingung, dass ↗ (“şu şartla ki”) gibi olumlu koşul ifadeleri kullanılabilir.

Yaygın ifadeler ve kalıplar

• es sei denn, dass ... ↗: “... olmadığı sürece”
• ..., es sei denn, ... ↗: Ana cümleden sonra istisna belirtme
• Es ist alles erlaubt, es sei denn, es ist ausdrücklich verboten.
  Açıkça yasaklanmadığı sürece her şeye izin verilir.
• Ich rufe dich an, es sei denn, ich vergesse es.
  Unutmadığım sürece seni ararım.
• Wir gehen spazieren, es sei denn, das Wetter ist schlecht.
  Hava kötü olmadığı sürece yürüyüşe çıkarız.