verb

gewähren

sağlamak · vermek

Jemandem offiziell erlauben, etwas zu tun, oder eine Bitte erfüllen.

Tanım ve anlam

gewähren, “vermek, tanımak, sağlamak, izin vermek” anlamlarına gelen bir Almanca fiildir. Genellikle resmî, hukukî veya yazılı dilde kullanılır.

Başlıca anlamları:

Bir hak, izin veya ayrıcalık vermek
- Bir kişiye veya kuruma belirli bir hakkı tanımak.
- Örnek: Bir kuruma finansal destek sağlamak veya bir başvuru sahibine süre tanımak.
Bir şeyi sağlamak veya sunmak
- Koruma, güvenlik, yardım, bakış veya imkân sunmak.
- Bu kullanımda “sunmak” ya da “sağlamak” anlamı öne çıkar.
Bir isteği kabul etmek veya yerine getirmek
- Özellikle merhamet, af veya erteleme gibi şeyleri vermek.
- Örneğin birine af tanımak ya da ek süre vermek.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

Fiil türü: Düzenli fiil
Mastar: {gewähren }
Şimdiki zaman 3. tekil şahıs: gewährt
Präteritum: gewährte
Partizip II: gewährt
Yardımcı fiil: haben
Perfekt: hat gewährt

Bu fiil çoğunlukla şu yapıyla kullanılır:

jemandem etwas gewähren
birine bir şey vermek / tanımak

Burada kişi genellikle dativ, verilen şey ise akkusativ hâlindedir:

jemandem: birine
etwas: bir şeyi

Örneğin “birine izin vermek” yapısında izin verilen kişi dativ, izin ise akkusativ olur.

Kelime, tarihsel olarak “güvence, teminat” anlamındaki die Gewähr ile ilişkilidir. Bu nedenle kelimenin temelinde “bir şeyi güvence altına alarak sağlamak” düşüncesi bulunur. Günümüz Almancasında fiil, ayrılabilen bir fiil olarak kullanılmaz.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

geben : “vermek” anlamında daha genel ve günlük bir fiildir. gewähren ise daha resmîdir ve çoğu zaman hak, izin, süre veya yardım gibi şeylerle kullanılır.
bewilligen : Bir talebi veya başvuruyu resmî olarak onaylamak anlamına gelir. gewähren daha geniş kapsamlıdır.
genehmigen : Bir şeyi izin vererek onaylamak demektir. Özellikle resmî izinlerde kullanılır.
zugestehen : Bir hakkı veya talebi kabul edip karşı tarafa tanımak anlamına gelir. Bazen “istemeyerek de olsa kabul etmek” anlamı taşır.
ermöglichen : Bir şeyin gerçekleşmesini mümkün kılmak demektir; doğrudan “vermek” anlamından çok, imkân yaratmayı ifade eder.

Zıt anlamlılar

verweigern : Bir şeyi vermeyi veya yapmayı reddetmek.
versagen : Bir hakkı, yardımı veya izni esirgemek; vermemek.
entziehen : Daha önce verilmiş bir hakkı, izni veya imkânı geri almak.
verbieten : Bir şeye açıkça yasak koymak.

Bu zıt anlamlılar arasında fark vardır: verweigern bir talebi hiç vermemeyi, entziehen daha önce verilmiş bir şeyi geri almayı, verbieten ise bir davranışı yasaklamayı ifade eder.