heranziehen

Tanım ve anlam

heranziehen, bağlama göre birkaç farklı anlama gelen ayrılabilen bir Almanca fiildir:

1. Yakına çekmek, yanına getirmek: Bir şeyi ya da kişiyi konuşana veya başka bir noktaya doğru çekmek.
   Einen Stuhl heranziehen — bir sandalyeyi yakına çekmek.

2. Yardımına başvurmak, danışmak veya bir şeyi dayanak olarak kullanmak: Bir uzmanı, kaynağı ya da bilgiyi bir konuda değerlendirmeye katmak.
   Einen Experten heranziehen — bir uzmana başvurmak.
   Daten als Beleg heranziehen — verileri kanıt olarak kullanmak.

3. Yetiştirmek, büyütmek: Özellikle çocukları yetiştirmek veya birini belli bir görev için eğitmek.
   Kinder heranziehen — çocukları yetiştirmek.

4. Yaklaşmak, yaklaşarak gelmek: Özellikle fırtına veya kötü hava gibi olayların yaklaşması için kullanılır. Bu kullanımda fiil genellikle geçişsizdir.
   Ein Gewitter zieht heran — bir fırtına yaklaşıyor.

5. Sorumlu tutmak: Birini bir durumdan sorumlu saymak veya hesap vermeye çağırmak.
   Jemanden zur Verantwortung heranziehen — birini sorumlu tutmak.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

heranziehen, heran ve ziehen ögelerinden oluşur. heran, “buraya/doğru, yakına”; ziehen ise “çekmek” anlamı taşır. Bu temel anlam, fiilin “yakına çekmek” ve “birini ya da bir şeyi bir işe dahil etmek” gibi kullanımlarına temel oluşturur.

Fiil ayrılabilirdir: çekimli ana cümlede heran genellikle cümlenin sonuna gider: Ich ziehe den Stuhl heran — Sandalyeyi yakına çekiyorum. Mastar ve geçmiş zaman ortacında birleşik yazılır: heranziehen, herangezogen.

Geçişli kullanımlarda Perfekt yardımcı fiili haben ile kurulur: hat herangezogen. Bir olayın yaklaştığını anlatan geçişsiz kullanımda ise sein kullanılabilir: Das Gewitter ist herangezogen.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar, heranziehen fiilinin hangi anlamda kullanıldığına göre değişir:

• näher ziehen ↗: “Yakına çekmek” anlamında kullanılır; heranziehen ile yakın anlamlıdır.
• hinzuziehen ↗: Bir uzmanı veya başka bir kişiyi konuya dahil etmek ya da yardımına başvurmak anlamındadır. heranziehen’den daha çok birini sürece katmayı vurgular.
• konsultieren ↗: Bir uzmana danışmak anlamına gelir; fiziksel olarak yakına çekme anlamı taşımaz.
• aufziehen ↗: Çocuk yetiştirmek anlamında heranziehen yerine kullanılabilir; günlük dilde daha yaygındır.
• herannahen ↗: Bir olayın, özellikle kötü havanın, yaklaşmasını anlatır; bu anlamda heranziehen ile benzerlik gösterir.

Zıt anlamlılar da bağlama bağlıdır:

• wegziehen ↗: Bir şeyi bulunduğu yerden uzağa çekmek; “yakına çekmek” anlamındaki heranziehen’in karşıtıdır.
• entfernen ↗: Uzaklaştırmak veya ortadan kaldırmak; yakına getirme anlamına karşıt olabilir.
• vernachlässigen ↗: İhmal etmek; çocuk yetiştirme anlamındaki heranziehen’in karşıtı sayılabilir.

Yaygın ifadeler ve sözcük birliktelikleri

• einen Stuhl heranziehen — bir sandalyeyi yakına çekmek
• einen Experten heranziehen — bir uzmana başvurmak
• Informationen als Beleg heranziehen — bilgileri kanıt olarak kullanmak
• jemanden zur Verantwortung heranziehen — birini sorumlu tutmak
• Kinder heranziehen — çocukları yetiştirmek
• ein Gewitter zieht heran — bir fırtına yaklaşıyor