das Kriterium, Kriterien

Tanım ve anlam

Kriterium, bir şeyi değerlendirmek, karşılaştırmak veya seçmek için kullanılan ölçüt ya da esastır.

Başlıca anlamları:

1. Değerlendirme ölçütü:
   Bir kişinin, nesnenin veya durumun hangi özelliklere göre değerlendirildiğini belirtir.

   • Der Preis ist ein wichtiges Kriterium.
     Fiyat önemli bir ölçüttür.

2. Seçim veya karar verme koşulu:
   Bir seçimin yapılabilmesi için dikkate alınan şart ya da özellik anlamına gelir.

   • Erfahrung ist ein entscheidendes Kriterium für diese Stelle.
     Deneyim bu pozisyon için belirleyici bir kriterdir.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

• Artikel: das
• Tekil: das Kriterium
• Çoğul: die Kriterien
• Kelime türü: İsim
• Köken: Eski Yunanca kritḗrion kelimesinden gelir. Anlamı “yargılama veya karar verme aracı”dır. Almancaya Latince criterium üzerinden geçmiştir.

“Kriterium” nötr cinsiyetli bir isimdir. Çoğul biçimi Almancadaki yaygın kalıplardan farklı olarak Kriterien şeklindedir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• der Maßstab ↗: Bir şeyin değerlendirildiği standart veya ölçü. “Kriterium” ile yakın anlamlıdır; ancak Maßstab daha çok genel bir değerlendirme standardını ifade eder.
• das Merkmal ↗: Bir kişi veya nesneyi tanımlayan özellik. Her Merkmal bir Kriterium olabilir, fakat her özellik mutlaka değerlendirme ölçütü değildir.
• der Gesichtspunkt ↗: Bir konuya bakış açısı veya değerlendirme yönü. Kriterium daha somut ve karar vermeye yönelik olabilir.
• die Bedingung ↗: Bir şeyin gerçekleşmesi için gerekli şart. Kriterium değerlendirme ölçütüyken, Bedingung daha çok yerine getirilmesi gereken koşulu belirtir.

Zıt anlamlılar

“Kriterium” için her durumda kullanılabilecek doğrudan bir zıt anlamlı yoktur. Bağlama göre şu ifadeler karşıtlık oluşturabilir:

• die Beliebigkeit ↗: Ölçüt veya ilke olmadan rastgele seçim yapma durumu.
• der Zufall ↗: Bir kararın belirli ölçütlere değil, rastlantıya dayanması.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• ein wichtiges Kriterium ↗: önemli bir kriter
• ein entscheidendes Kriterium ↗: belirleyici bir kriter
• ein objektives Kriterium ↗: nesnel bir kriter
• Kriterien erfüllen ↗: kriterleri karşılamak
• Kriterien festlegen ↗: kriterleri belirlemek
• nach bestimmten Kriterien ↗: belirli kriterlere göre
• ein Kriterium für etwas sein ↗: bir şey için kriter oluşturmak
• Auswahlkriterium ↗: seçim kriteri
• Bewertungskriterium ↗: değerlendirme kriteri