lohnen

Anlam ve kullanım

lohnen Almancada temel olarak “karşılığını vermek”, “değmek” veya “ödüllendirmek” anlamlarına gelen bir fiildir. En yaygın kullanımı dönüşlü biçimdedir:

1. sich lohnen: değmek, faydalı olmak, karşılığını vermek

Bir şeyin harcanan zaman, emek veya paraya değdiğini belirtir.

• Die Reise hat sich gelohnt.
  Geziye değdi.
• Es lohnt sich, Deutsch zu lernen.
  Almanca öğrenmeye değer.
• Der Aufwand lohnt sich nicht.
  Bu çaba değmez.
• Das lohnt sich!
  Buna değer!

Bu kullanımda genellikle sich lohnen yapısı kullanılır. Özellikle es lohnt sich, … zu + Infinitiv kalıbı yaygındır.

2. jemanden für etwas lohnen: birini bir şey için ödüllendirmek

Bu kullanım daha az yaygındır ve daha çok resmî, edebî veya eski üslupta görülür. Bir kişiye yaptığı bir şeyin karşılığında ödül vermek anlamına gelir.

• Seine Treue wurde reichlich gelohnt.
  Sadakati bolca ödüllendirildi.
• Die Mühe wurde ihm gelohnt.
  Harcadığı çabanın karşılığını aldı.

Günlük Almancada bu anlam için genellikle belohnen kullanılır.

Dilbilgisi ve kelimenin kökeni

• Fiil: lohnen
• Düzenli fiil
• Präsens: ich lohne, du lohnst, er/sie/es lohnt
• Präteritum: lohnte
• Partizip II: gelohnt
• Yardımcı fiil: haben

En yaygın yapı:

• sich lohnen — değmek, karşılığını vermek
• Es lohnt sich, etwas zu tun. — Bir şey yapmaya değer.

Lohn “ücret, maaş, ödül, karşılık” anlamına gelir. lohnen fiili bu isimle aynı kökten gelir ve başlangıçta “bir karşılık veya ödül vermek” fikrini taşır. İlgili kelimeler arasında der Lohn ve belohnen bulunur.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• sich rentieren ↗ — kârlı olmak, ekonomik açıdan karşılığını vermek
  sich lohnen kelimesinden daha çok maddi ve ekonomik durumlarda kullanılır.

  • Die Investition rentiert sich.
    Yatırım kendini amorti ediyor.

• sich auszahlen ↗ — karşılığını vermek, kazanç sağlamak
  Sonucun veya çabanın daha sonra fayda sağlaması vurgulanır.

  • Die harte Arbeit hat sich ausgezahlt.
    Sıkı çalışma karşılığını verdi.

• wert sein ↗ — değerinde olmak, değmek
  Bir şeyin değerini doğrudan ifade eder.

  • Das ist die Mühe wert.
    Bu, harcanan çabaya değer.

• belohnen ↗ — ödüllendirmek
  lohnen fiilinin “ödül vermek” anlamına yakın olsa da günlük dilde bu anlam için daha doğal ve yaygın kelimedir.

Zıt anlamlılar

• sich nicht lohnen ↗ — değmemek, karşılığını vermemek
  lohnen fiilinin doğrudan olumsuz biçimidir.

• sich nicht auszahlen ↗ — karşılığını vermemek
  Özellikle emek, yatırım veya çabanın sonuç getirmemesi için kullanılır.

• verlustreich sein ↗ — zararlı veya kayıplı olmak
  Daha çok maddi kayıpları vurgular; sich lohnen kelimesinin her bağlamda tam karşıtı değildir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• Es lohnt sich. ↗ — Buna değer.
• Es lohnt sich nicht. ↗ — Buna değmez.
• Es lohnt sich, … zu … ↗ — … yapmaya değer.
• Die Mühe lohnt sich. ↗ — Harcanan çabaya değer.
• Der Aufwand lohnt sich. ↗ — Harcanan emek/masraf karşılığını verir.
• Die Investition lohnt sich. ↗ — Yatırım karşılığını verir.
• Das lohnt sich nicht. ↗ — Buna değmez.
• für jemanden lohnend sein ↗ — biri için faydalı veya kazançlı olmak.