der Narr, -en

Tanım ve anlam

Narr Almancada temel olarak şu anlamlarda kullanılır:

1. Budala, aptal, akılsız kişi
   Bir kişinin düşüncesiz veya mantıksız davrandığını belirtir. Günümüzde çoğunlukla küçümseyici ya da alaycı bir anlam taşır.

   • Er ist ein Narr. — O bir budala.

2. Soytarı, saray soytarısı
   Özellikle tarihî bağlamda, hükümdarları eğlendiren ve bazen onların karşısında açıkça konuşabilen kişiyi ifade eder.

   • Der Narr unterhielt den König. — Soytarı kralı eğlendirdi.

3. Bir şeye aşırı düşkün veya tutkuyla bağlı kişi
   Genellikle ein Narr von etwas sein kalıbında kullanılır.

   • Er ist ein Narr von alten Autos. — Eski arabalara çok düşkündür.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

• Artikel: der
• Çoğul: die Narren
• Kelime türü: İsim
• Dişil biçim: die Närrin ↗ — budala veya kadın soytarı

Narr kelimesi Eski Yüksek Almancadaki narro ve Latince nārro kökleriyle ilişkilidir. Kelime, Orta Çağ’da hem “akılsız kişi” hem de “soytarı” anlamında kullanılmıştır.

Türetilmiş bazı kelimeler:

• närrisch ↗ — budalaca, aptalca; ayrıca aşırı tutkulu
• die Narrenfreiheit ↗ — soytarının veya belirli bir kişinin ceza görmeden istediğini söyleyebilme özgürlüğü

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• der Dummkopf ↗ — aptal, kafasız; Narr kelimesine göre daha doğrudan ve daha sert bir hakarettir.
• der Idiot ↗ — aptal; günlük dilde ağır ve aşağılayıcı olabilir.
• der Tor ↗ — budala, ahmak; daha edebî veya eski üslupludur.
• der Clown ↗ — palyaço; gerçek anlamda eğlendirici kişiyi, mecazen ise ciddiye alınmayan kişiyi ifade eder.
• der Hofnarr ↗ — saray soytarısı; Narr kelimesinin özellikle tarihî ve saray bağlamındaki biçimidir.

Zıt anlamlılar

• der Weise ↗ — bilge kişi; akılsız veya düşüncesiz kişinin karşıtıdır.
• der Kluge ↗ — akıllı kişi; Narr kelimesindeki aptallık anlamının karşıtıdır.
• der Vernünftige ↗ — mantıklı, sağduyulu kişi; düşüncesiz davranan Narrın karşıtı olarak kullanılabilir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• ein Narr sein ↗ — budala olmak
• ein Narr von etwas sein ↗ — bir şeye çok düşkün olmak
• närrische Ideen haben ↗ — budalaca fikirleri olmak
• Narrenfreiheit haben ↗ — istediğini söyleme veya yapma konusunda geniş özgürlüğe sahip olmak
• Der Narr sagt die Wahrheit. ↗ — Soytarı gerçeği söyler. Bu ifade, soytarının toplumda başkalarının söyleyemediği gerçekleri dile getirebilmesini anlatır.
• Narrenhände beschmieren Tisch und Wände. ↗ — Budalaların elleri masayı ve duvarları kirletir. Düşüncesiz kişilerin çevreye zarar vermesini anlatan bir atasözüdür.