verb

scheitern

başarısız olmak

Etwas nicht schaffen, obwohl man es versucht hat.

Tanım ve anlam

scheitern Almancada temel olarak “başarısız olmak”, “başarısızlığa uğramak” veya “bir engel yüzünden hedefe ulaşamamak” anlamına gelen bir fiildir.

Bir kişi, plan, proje veya girişim başarılı olmadığında kullanılır:
- Der Plan ist gescheitert. — Plan başarısız oldu.
- Sie ist an der Prüfung gescheitert. — Sınavda başarısız oldu.
Genellikle an + Dativ yapısıyla kullanılır ve “bir şey yüzünden başarısız olmak” anlamı verir:
- Er ist an seinen eigenen Ansprüchen gescheitert. — Kendi beklentileri yüzünden başarısız oldu.
Denizcilik bağlamında “karaya oturmak” veya “gemi kazası geçirmek” anlamına da gelebilir. Bu kullanım daha edebî veya özel bağlamlıdır:
- Das Schiff ist an der Küste gescheitert. — Gemi kıyıda karaya oturdu.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

scheitern, düzensiz olmayan, ayrılmayan ve çoğunlukla geçişsiz kullanılan bir fiildir.

Mastar: scheitern
Şimdiki zaman, 3. tekil şahıs: er scheitert
Geçmiş zaman: er scheiterte
Partizip II: gescheitert
Perfekt yardımcı fiili: sein
- Der Versuch ist gescheitert.
İsim hâli: das Scheitern — başarısızlık, başarısız olma

Kelime, tarihsel olarak das Scheit (“odun parçası, kütük”) kelimesiyle ilişkilidir. İlk anlamında bir şeyin parçalanması veya kırılması fikri bulunurken, günümüzde ağırlıklı olarak mecazî “başarısız olmak” anlamında kullanılır.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

misslingen — bir şeyin başarısız olması. Daha çok plan, girişim veya projenin sonucu için kullanılır.
- Der Versuch ist misslungen.
fehlschlagen — bir girişimin, önlemin veya planın sonuç vermemesi. scheitern ile çok yakındır; biraz daha resmî ve nesnel bir tınıya sahiptir.
versagen — bir kişinin görevini yerine getirememesi ya da bir cihazın çalışmaması. Kişinin yetersiz kalması vurgusu daha güçlüdür.
stranden — kelimesi kelimesine “karaya oturmak”; mecazî olarak bir projenin veya kişinin ilerleyemeyip çıkmaza girmesi anlamında da kullanılır.
untergehen — “yok olmak, batmak, çökmek”. scheitern kelimesine göre daha ağır ve nihai bir başarısızlık ifade eder.

Zıt anlamlılar

gelingen — bir şeyin başarıyla gerçekleşmesi; scheitern kelimesinin en doğrudan zıddıdır.
- Der Plan ist gelungen.
glücken — bir şeyin iyi sonuçlanması veya başarıya ulaşması. gelingen ile benzerdir, ancak bazen şans veya olumlu tesadüf anlamı da taşır.
Erfolg haben — başarı elde etmek.
bestehen — özellikle sınavı veya zorlu bir durumu başarıyla geçmek. Her bağlamda scheitern kelimesinin doğrudan zıddı değildir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

an etwas scheitern — bir şey yüzünden başarısız olmak
an einem Problem scheitern — bir problem karşısında başarısız olmak
an seinen eigenen Ansprüchen scheitern — kendi beklentileri yüzünden başarısız olmak
ein Versuch scheitert — bir girişim başarısız olur
ein Plan scheitert — bir plan başarısız olur
zum Scheitern verurteilt sein — başarısız olmaya mahkûm olmak
nicht an mangelndem Willen scheitern — irade eksikliği yüzünden başarısız olmamak