verb

schießen

şut çekmek · vurmak · ateş etmek

Etwas mit Kraft und Geschwindigkeit wegbewegen, oft mit einer Waffe oder einem Ball.

Tanım ve anlam

schießen güçlü ve düzensiz bir fiildir. Temel anlamları şunlardır:

Ateş etmek, silahla vurmak
- Bir silahı kullanarak mermi göndermek anlamına gelir.
- Die Soldaten schießen auf den Feind.
  “Askerler düşmana ateş ediyor.”
Topa vurmak veya topu fırlatmak
- Futbol, hentbol ve benzeri sporlarda topa sertçe vurmak anlamında kullanılır.
- Er schießt den Ball ins Tor.
  “Topu kaleye vuruyor.”
Bir şeyi hızla fırlatmak veya göndermek
- Özellikle günlük dilde bir nesneyi hızla bir yöne göndermek anlamına gelebilir.
- Sie schoss den Brief in den Briefkasten.
  “Mektubu posta kutusuna hızla attı.”
Fotoğraf çekmek
- Özellikle konuşma dilinde fotoğraf çekmek anlamında kullanılabilir.
- Ich habe ein Foto geschossen.
  “Bir fotoğraf çektim.”
Hızla yükselmek veya büyümek
- Fiyatların, bitkilerin ya da sayıların hızla artmasını anlatabilir.
- Die Preise schießen in die Höhe.
  “Fiyatlar hızla yükseliyor.”
- Die Pflanze schießt ins Kraut.
  “Bitki hızla büyüyüp yapraklanıyor.”

Bağlama göre Türkçede “ateş etmek”, “vurmak”, “fırlatmak”, “çekmek” veya “hızla yükselmek” şeklinde çevrilebilir.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

Fiil türü: Güçlü ve düzensiz fiil
Mastar: schießen
Geniş zaman 3. tekil şahıs: schießt
Di’li geçmiş zaman: schoss
Partizip II: geschossen
Yardımcı fiil: Genellikle haben
Kök: schieß-
Mastar eki: -en

Örnek çekim:

ich schieße — ateş ediyorum / vuruyorum
du schießt — ateş ediyorsun / vuruyorsun
er schoss — ateş etti / vurdu
er hat geschossen — ateş etti / vurdu

Fiil, anlamına göre geçişli veya geçişsiz kullanılabilir:

auf jemanden schießen — birine ateş etmek
jemanden erschießen — birini vurarak öldürmek
den Ball schießen — topa vurmak / topu göndermek

Kelime, Eski Yüksek Almancadaki sciozan biçiminden gelir. Aynı kelime ailesinde der Schuss “atış, kurşun, şut” ve der Schütze “nişancı, atıcı” bulunur.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

feuern : Silahla ateş etmek anlamında schießen ile benzerdir. Daha çok sürekli veya askerî nitelikte ateş etmeyi vurgulayabilir.
abfeuern : Bir silahı, roketi veya mermiyi ateşlemek anlamına gelir. Ateş etme eyleminin başlatılmasını özellikle vurgular.
losballern : Konuşma dilinde, çoğunlukla kontrolsüz veya art arda ateş etmek anlamındadır; schießen kelimesinden daha kaba ve argo bir kullanımdır.
kicken : Spor bağlamında topa vurmak anlamında kullanılabilir; ancak schießen kadar güçlü ve doğrudan bir “şut çekme” anlamı taşımaz.
fotografieren : Fotoğraf çekmek anlamında schießen kelimesinin daha nötr ve resmî karşılığıdır.

Zıt anlamlılar

schießen için bütün anlamlarını kapsayan tek ve doğrudan bir zıt anlamlı bulunmaz.

nicht schießen : Silah bağlamında “ateş etmemek” anlamında fiilin olumsuz biçimidir.
aufhören : Ateş etmeyi bırakmak anlamında kullanılabilir.
verfehlen : Hedefi ıskalamak anlamına gelir. Bu kelime schießen fiilinin tam zıddı değildir; atış yapılır, fakat hedef vurulmaz.
halten : Spor bağlamında kalecinin şutu durdurması anlamında schießen eylemine karşıt bir durum oluşturabilir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

auf jemanden schießen — birine ateş etmek
auf ein Ziel schießen — bir hedefe ateş etmek
jemanden erschießen — birini vurarak öldürmek
den Ball ins Tor schießen — topu kaleye göndermek
ein Tor schießen — gol atmak
ein Foto schießen — fotoğraf çekmek; konuşma dilinde
wie aus der Pistole geschossen — çok hızlı ve tereddütsüz, adeta tabancadan çıkmış gibi
ins Kraut schießen — kontrolden çıkarak hızla büyümek veya artmak
in die Höhe schießen — hızla yükselmek
über das Ziel hinausschießen — amacını aşmak, ölçüyü kaçırmak