der Schock, -s

Tanım ve anlam

Schock, güçlü ve çoğunlukla beklenmedik bir olayın neden olduğu yoğun sarsıntı veya dehşet durumudur.

1. Psikolojik anlamı:
   Kişinin kötü, korkutucu ya da şaşırtıcı bir olay karşısında yaşadığı derin ruhsal sarsıntıdır. Türkçede “şok”, “büyük sarsıntı” veya “dehşet” olarak karşılanabilir.

   • Die Nachricht war ein großer Schock.
     “Haber büyük bir şoktu.”

2. Tıbbî anlamı:
   Kan dolaşımının ve organlara oksijen ulaşımının ciddi biçimde bozulduğu, hayati tehlike taşıyan durumdur. Kaza, ağır kan kaybı veya ciddi alerjik reaksiyon sonucunda ortaya çıkabilir.

   • Der Patient steht unter Schock.
     “Hasta şokta.”

Fiil biçimi: jemanden schockieren ↗ — birini şoke etmek, sarsmak.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

• Artikel: der
• Çoğul: die Schocks
• Kelime türü: isim
• Cinsiyet: eril
• Kelime yapısı: Basit bir kelimedir; Almancada başka kelimelerin birleşiminden oluşmaz.
• Köken: Almancaya İngilizce shock ↗ kelimesinden geçmiştir. Kelimenin daha eski kökeni Fransızca choc ↗ kelimesine dayanır.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• die Erschütterung ↗: “Sarsıntı” anlamındadır. Schock kelimesine göre daha genel ve daha az yoğun olabilir; fiziksel veya duygusal sarsıntı için kullanılabilir.
• die Bestürzung ↗: Kötü bir haber karşısında yaşanan şaşkınlık ve üzüntüyü vurgular. Tıbbî anlamda kullanılmaz.
• das Entsetzen ↗: Yoğun korku ve dehşet anlamı taşır. Schock kelimesinden daha çok korku duygusuna odaklanır.
• der Schreck ↗: Ani korku veya ürkmeyi ifade eder. Genellikle kısa süreli bir tepkiyi anlatır; Schock daha derin ve kalıcı bir etki belirtebilir.
• der Kreislaufkollaps ↗: Tıbbî bağlamda dolaşım sisteminin çökmesini ifade eder. Schock ile ilişkili olabilir ancak her şok durumu tam olarak dolaşım çökmesi değildir.

Zıt anlamlılar

Bağlama göre şu kelimeler Schock kelimesinin karşıtı olarak kullanılabilir:

• die Ruhe ↗: Sakinlik ve huzur.
• die Gelassenheit ↗: Zor durumlarda soğukkanlı ve sakin kalma.
• die Stabilität ↗: Özellikle tıbbî bağlamda dengeli ve istikrarlı durum.
• die Erholung ↗: Şok veya stres sonrasındaki toparlanma süreci.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• unter Schock stehen ↗: Şokta olmak
• einen Schock bekommen ↗: Şok geçirmek
• einen Schock erleiden ↗: Şoka maruz kalmak, şok geçirmek
• jemanden in Schock versetzen ↗: Birini şoka sokmak
• ein schwerer Schock ↗: Büyük veya ağır bir şok
• ein allergischer Schock ↗: Anafilaktik şok
• ein traumatischer Schock ↗: Travmatik şok
• der Schock sitzt tief ↗: Şokun etkisi çok derin, anlamında kullanılan ifade