schwellen

Tanım ve anlam

schwellen, başlıca “şişmek, kabarmak” anlamına gelen bir fiildir. Bir şeyin hacminin büyümesini veya miktarının, seviyesinin ya da şiddetinin artmasını anlatabilir.

• Vücut bölümleri şişebilir: Die Füße schwellen. — Ayaklar şişiyor.
• Su seviyesi veya ses şiddeti yükselebilir: Der Fluss schwillt an. — Nehrin su seviyesi yükseliyor.

Büyük harfle yazılan Schwellen, die Schwelle ↗ kelimesinin çoğuludur. Bağlama göre “eşikler” ya da demiryolu raylarının altındaki “traversler” anlamına gelir.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

Fiil hâlinde schwellen, mastardır. Güçlü fiildir; temel biçimleri schwellen ↗ – schwoll ↗ – geschwollen ↗ şeklindedir. Çoğunlukla sein ↗ yardımcı fiiliyle kullanılır: Der Fuß ist geschwollen. — Ayak şişmiş.

İsim hâlindeyse Schwellen, “eşikler” veya “traversler” anlamındaki die Schwelle ↗ kelimesinin çoğuludur. Bu kullanımda büyük harfle yazılır.

Fiil, Eski Yüksek Almancadaki “şişmek, kabarmak” anlamlı swellan biçimine dayanır.

Eş anlamlılar ve karşıt anlamlılar

• anschwellen ↗: “Şişmek, kabarmak; giderek artmak.” schwellen ile çok yakındır; anschwellen, değişimin belirgin biçimde başlamasını veya artarak sürmesini daha çok vurgulayabilir.
• zunehmen ↗: “Artmak, çoğalmak.” Genellikle miktar veya yoğunluğun artışını anlatır; fiziksel şişme anlamı taşımaz.
• steigen ↗: “Yükselmek.” Su seviyesi, fiyat veya ses gibi ölçülebilir değerlerde kullanılabilir; şişme anlamını vermez.

Karşıt anlamlılar:

• abschwillen ↗: “Şişi inmek, kabarıklığı azalmak.” Özellikle şişliklerin azalması için kullanılır.
• sinken ↗: “Düşmek, azalmak.” Seviye veya miktarın düşmesini anlatır; bedensel şişliğin inmesi için abschwillen daha uygundur.

Schwellen ismi “eşikler” ya da “traversler” anlamında kullanıldığında doğrudan ve genel bir karşıt anlamlısı yoktur.

Yaygın ifadeler ve sözcük birliktelikleri

• Die Füße schwellen an. ↗ — Ayaklar şişiyor.
• Der Fluss schwillt an. ↗ — Nehrin su seviyesi yükseliyor.
• Die Stimme schwillt an. ↗ — Ses giderek yükseliyor.