selten

Tanım ve anlam

selten, bağlama göre nadir, seyrek, ender veya nadiren, seyrek olarak anlamına gelir.

• Sıfat olarak: Çok sık görülmeyen ya da az rastlanan bir şeyi anlatır.
  Örnek: ein seltenes Ereignis — nadir bir olay.
  seltenes ↗

• Zarf olarak: Bir eylemin sık yapılmadığını belirtir; Türkçede genellikle “nadiren” diye karşılanır.
  Örnek: Er kommt selten. — Nadiren gelir.
  selten ↗

Dil bilgisi ve kelime kökeni

selten, hem sıfat hem zarftır. Sıfat kullanıldığında önündeki ismin cinsiyetine, hâline ve tekil-çoğul oluşuna göre çekim eki alır; zarf kullanıldığında genellikle değişmeden kalır.

Derecelendirme biçimleri şöyledir:

• Karşılaştırma: seltener ↗ — daha nadir / daha seyrek
• En üstünlük: am seltensten ↗ — en nadir / en seyrek

Kelime, Eski Yüksek Almancadaki seltan ↗ biçimiyle ilişkilendirilir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar:

• rar ↗: “Nadir” anlamındadır; özellikle az bulunan veya temin edilmesi zor şeyler için kullanılır. selten kadar genel bir kullanım alanına sahip değildir.
• vereinzelt ↗: “Tek tük, münferit” demektir; çoğunlukla bir grubun içindeki az sayıdaki örnekleri anlatır.
• gelegentlich ↗: “Ara sıra” anlamındadır; bir olayın seyrek gerçekleştiğini anlatabilir, ancak selten kadar belirgin biçimde “nadir” vurgusu taşımaz.

Zıt anlamlılar:

• häufig ↗: “Sık, sıkça” demektir; bir şeyin çok kez gerçekleştiğini veya yaygın olduğunu belirtir.
• oft ↗: “Sık sık” anlamında zarftır; özellikle eylemlerin ne sıklıkta yapıldığını anlatır.
• regelmäßig ↗: “Düzenli olarak” demektir; sıklıktan çok tekrarın belli aralıklarla gerçekleşmesini vurgular.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• ein seltenes Ereignis ↗ — nadir bir olay
• selten vorkommen ↗ — nadiren görülmek / meydana gelmek
• nur selten ↗ — çok nadiren, pek seyrek olarak