spreizen

Anlamı ve kullanımı

spreizen, bir şeyi oluşturan parçaları birbirinden ayırmak, açmak veya aralarını geniş tutmak anlamına gelen bir fiildir.

• Parmakları, bacakları ya da kanatları açmak: Birbirinden uzaklaştırarak açık konuma getirmek.
  Örnek: die Finger spreizen — parmakları açmak.
• Bir şeyi aralayarak genişletmek: İki parçayı birbirinden uzaklaştırıp aralarında boşluk oluşturmak.
• Dönüşlü kullanım: sich spreizen, parmakların, kanatların veya benzeri uzuvların açılması anlamına gelebilir. İnsanlar için kullanıldığında, bağlama göre gösterişli ya da kendini beğenmiş bir tavır takınmayı da anlatabilir; bu kullanım daha az yaygındır.

Dilbilgisi ve sözcük kökeni

spreizen, ayrılmayan ve düzenli çekimlenen bir fiildir. Geçmiş zaman biçimleri spreizte ve hat gespreizt şeklindedir. Hem nesne alan kullanımda (die Finger spreizen) hem de dönüşlü yapıda (sich spreizen) görülür.

Sözcüğün kökeni Orta Yüksek Almancaya uzanır; tarihsel kökeni kesin olarak açıklanmış değildir.

Eş anlamlılar ve karşıt anlamlılar

Yakın anlamlı fiiller:

• auseinanderstellen ↗ — Bir şeyleri birbirinden ayırıp farklı konumlara koymayı anlatır. spreizen ise özellikle parçaları açık ve aralıklı tutma fikrini öne çıkarır.
• spreiten ↗ — Bir şeyi yaymak ya da genişçe açmak demektir; daha seyrek ve daha edebî bir kullanımı vardır.

Karşıt anlamlılar:

• zusammenlegen ↗ — Ayrı duran parçaları bir araya getirmek veya katlayıp üst üste koymak anlamına gelir.
• schließen ↗ — Açık olanı kapatmak demektir; spreizen ile zıt yönlü bir hareketi ifade eder.

Yaygın ifadeler ve sözcük birliktelikleri

• die Finger spreizen ↗ — Parmakları açmak.
• die Beine spreizen ↗ — Bacakları birbirinden ayırmak.
• die Flügel spreizen ↗ — Kanatları açmak.