verb

stürzen

düşmek

Schnell und oft unkontrolliert nach unten fallen oder sich bewegen.

Tanım ve anlam

stürzen, temel olarak “düşmek”, “devrilmek” veya “bir şeyi devirmek” anlamlarına gelen güçlü (düzensiz) bir fiildir.

Düşmek, yuvarlanmak
- Bir kişi ya da nesnenin dengesini kaybederek aşağı düşmesi:
- Er stürzte von der Treppe. — Merdivenden düştü.
- Das Kind ist auf dem Eis gestürzt. — Çocuk buzda düştü.
Devrilmek, yıkılmak
- Bir ağacın, yapının veya başka bir nesnenin devrilmesi:
- Der Baum stürzte auf die Straße. — Ağaç yola devrildi.
Birini iktidardan düşürmek, devirmek
- Özellikle hükümet, yönetici veya rejim için kullanılır:
- Die Regierung wurde gestürzt. — Hükümet devrildi.
- Bu kullanımda fiil genellikle geçişlidir: jemanden stürzen — birini devirmek.
Hızla bir yere yönelmek veya kendini bir şeye vermek
- Çoğunlukla dönüşlü biçimde kullanılır:
- Sie stürzte sich in die Arbeit. — Kendini işe verdi / işe büyük bir hızla girişti.
- Er stürzte sich ins Wasser. — Suya atladı.
Bir şeyin hızla aşağı inmesi veya düşmesi
- Fiyat, sıcaklık, sayı gibi soyut kavramlarla da kullanılabilir:
- Die Preise stürzen. — Fiyatlar hızla düşüyor.
- Die Temperatur ist stark gestürzt. — Sıcaklık büyük ölçüde düştü.

Dil bilgisi ve kelime kökeni

Fiil: stürzen
Fiil türü: Güçlü, düzensiz fiil
Geniş zaman üçüncü tekil: er stürzt
Präteritum: stürzte
Partizip II: gestürzt
Perfekt yardımcı fiili:
- Geçişsiz kullanımda genellikle sein: Er ist gestürzt. — Düştü.
- Geçişli kullanımda haben: Sie hat ihn gestürzt. — Onu devirdi.
Dönüşlü kullanım: sich stürzen

Başlıca kalıplar:

von etwas stürzen — bir yerden düşmek
auf etwas stürzen — bir şeyin üzerine düşmek
jemanden stürzen — birini devirmek
sich in etwas stürzen — kendini bir şeye vermek

İsim biçimi der Sturz — “düşme”, “düşüş” veya “devrilme” anlamına gelir. Kelime, Eski ve Orta Yüksek Almancadaki düşme ve yuvarlanma anlamlarıyla ilişkili Germen kökenli bir kelimedir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

fallen — “düşmek” anlamında en genel ve nötr fiildir. stürzen ise genellikle daha ani, sert veya kontrolsüz bir düşüşü anlatır.
hinfallen — özellikle bir kişinin yere düşmesini belirtir; “stürzen” kadar şiddetli olmak zorunda değildir.
abrutschen — kayarak veya tutunulan yerden sıyrılarak düşmek anlamına gelir.
umfallen — dik duran bir nesnenin ya da kişinin yana doğru devrilmesi anlamındadır.
zu Fall bringen — birini devirmek veya başarısızlığa uğratmak anlamında kullanılır; özellikle mecazidir.
sich hineinstürzen — bir işe veya etkinliğe büyük bir enerjiyle girişmek anlamındadır ve sich in etwas stürzen ile benzerdir.

Zıt anlamlılar

Anlama göre farklı zıt anlamlılar kullanılır:

aufstehen — düştükten sonra ayağa kalkmak; “düşmek” anlamındaki stürzen fiilinin bağlamsal zıddıdır.
sich erheben — yükselmek veya ayağa kalkmak; aşağı doğru hareketin karşıtıdır.
stehen bleiben — hareket etmeyi bırakıp sabit kalmak; hızla yönelme anlamındaki stürzen karşısında kullanılabilir.
aufbauen — yıkmak veya devirmek yerine kurmak, inşa etmek anlamına gelir.
stabilisieren — bir şeyi dengeli ve sabit hâle getirmek; stürzen fiilinin devrilme anlamına karşıttır.