verb

töten

öldürmek

Jemandem das Leben nehmen, sodass die Person nicht mehr lebt.

Tanım ve anlam

töten, “öldürmek” anlamına gelen bir fiildir. Bir insanın, hayvanın veya başka bir canlı varlığın ölümüne neden olmayı ifade eder. Sözcük genellikle doğrudan ve nötr bir anlatıma sahiptir; öldürmenin kasıtlı olup olmadığını tek başına belirtmez.

jemanden töten : birini öldürmek
ein Tier töten : bir hayvanı öldürmek
Der Unfall tötete drei Menschen. : Kaza üç kişinin ölümüne neden oldu.

Bazı bağlamlarda mecazî olarak “bir şeyi etkisiz hâle getirmek, yok etmek” anlamına da gelebilir:

Keime töten : mikropları öldürmek
Langeweile töten : can sıkıntısını gidermek; ancak bu anlamda daha yaygın ifade Zeit totschlagen şeklindedir.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

töten, düzenli ve geçişli bir fiildir; yani genellikle bir nesne alır.

Mastar: töten
Şimdiki zaman, 3. tekil kişi: tötet
Geçmiş zaman: tötete
Ortaç II: getötet
Yardımcı fiil: haben

Örnek:

Er hat den Mann getötet. : O, adamı öldürdü.

Kelime, “ölüm” anlamındaki Tod ile aynı kelime ailesindendir. İlgili sözcükler arasında “ölümcül” anlamındaki tödlich de bulunur. Günümüz Almancasında töten, ayrılabilen bir ön ek veya iki bağımsız kelimeden oluşan bir birleşik fiil değildir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

umbringen : “öldürmek” anlamında daha konuşma diline özgü ve doğrudan bir sözcüktür. töten daha nötr veya resmîdir.
ermorden : birini kasıtlı ve genellikle hukuka aykırı biçimde öldürmek, yani “cinayet işlemek” anlamını taşır. Bu nedenle töten sözcüğünden daha güçlü ve suç unsuru vurgusu daha belirgindir.
erschießen : ateş ederek öldürmek anlamına gelir; öldürme yöntemini açıkça belirtir.
erschlagen : vurarak veya döverek öldürmek anlamındadır.
schlachten : özellikle hayvanları keserek öldürmek; “kesmek, kasaplık yapmak” anlamında kullanılır.
totschlagen : döverek öldürmek anlamına gelebilir. Ayrıca “zaman öldürmek” anlamında mecazî olarak da kullanılır.

Zıt anlamlılar

retten : “kurtarmak”; birinin ölümünü engellemek anlamında töten için en doğrudan karşıt fiildir.
verschonen : birini öldürmemek veya zarar vermemek, “canını bağışlamak” anlamındadır.
am Leben lassen : kelime anlamıyla “hayatta bırakmak” demektir.
wiederbeleben : “yeniden hayata döndürmek” anlamına gelir; özellikle tıbbî bağlamda kullanılır.

sterben ise töten sözcüğünün tam karşıtı değildir. sterben, “ölmek” anlamında geçişsizdir; öznenin kendisi ölür. töten ise “öldürmek” anlamında geçişlidir ve bir başkasının ölümüne neden olmayı ifade eder.