verb

treten

çıkmak · basmak · girmek · tekme · vurmak

Mit dem Fuß auf etwas drücken oder gegen etwas stoßen.

Tanım ve anlam

treten Almancada temel olarak “adım atmak”, “basmak” ve “tekmelemek” anlamlarına gelen düzensiz bir fiildir. Anlamı, kullanıldığı bağlama ve edata göre değişebilir:

Adım atmak, bir yere basmak
- Bir yüzeye ayakla basmak veya üzerine adım atmak anlamındadır.
- Ich trete auf den Boden. — Yere basıyorum.
- Er ist auf einen Stein getreten. — Bir taşın üzerine bastı.
Tekmelemek
- Bir kişiye ya da nesneye ayakla vurmak anlamına gelir.
- Das Pferd tritt nach hinten. — At geriye doğru tekme atıyor.
- Er hat gegen die Tür getreten. — Kapıya tekme attı.
Bir düğmeye veya pedala basmak
- Özellikle bir makineyi, bisikleti veya aracı ayakla çalıştırırken kullanılır.
- Sie tritt auf das Bremspedal. — Fren pedalına basıyor.
Bir yere girmek veya ortaya çıkmak
- Genellikle bir edatla birlikte kullanılır.
- in einen Raum treten — bir odaya girmek
- in Erscheinung treten — ortaya çıkmak, görünür hâle gelmek
Yürürlüğe girmek
- Özellikle yasalar, kurallar ve anlaşmalar için kullanılır.
- Das neue Gesetz tritt morgen in Kraft. — Yeni yasa yarın yürürlüğe giriyor.
Birinin ayağına basmak veya birini incitmek
- Gerçek anlamda birinin ayağına basmayı veya mecaz anlamda birini kırmayı ifade edebilir.
- Jemandem auf die Füße treten — birinin ayağına basmak; mecazen birini gücendirmek ya da birinin çıkarlarına zarar vermek.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

treten, düzensiz ve güçlü bir fiildir:

Mastar: treten
Geniş zaman, 3. tekil şahıs: tritt
Geçmiş zaman: trat
Partizip II: getreten
Yardımcı fiil: Anlama göre haben veya sein

Örnek:

Er hat den Ball getreten. — Topa tekme attı.
Er ist ins Zimmer getreten. — Odaya girdi.

Bir yere hareket veya giriş ifade ettiğinde çoğunlukla sein , nesneye yapılan eylemlerde ise genellikle haben kullanılır.

Kelime, Eski Yüksek Almancadaki tretan biçimine ve daha eski Cermen dillerindeki “adım atmak, basmak” anlamlı köklere dayanır. Günümüz Almancasında basit bir fiildir; treten [ ? ](vocabuo://word/treten] kendi içinde ayrılabilen bir ön ek içermez. Ancak ön eklerle birçok yeni fiil oluşturur:

betreten — bir yere girmek, üzerine basmak
eintreten — içeri girmek; bir duruma veya kuruma katılmak
auftreten — sahneye çıkmak; ortaya çıkmak
vertreten — temsil etmek

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

Anlama göre farklı eş anlamlılar kullanılabilir:

gehen — yürümek, gitmek. treten ile karşılaştırıldığında ayak hareketine veya basma eylemine daha az vurgu yapar.
stampfen — sert ve ağır adımlarla yürümek ya da yere güçlü biçimde basmak. tretenden daha güçlü ve gürültülü bir hareket anlatır.
kicken — tekmelemek. Konuşma dilinde ve özellikle futbolda kullanılır; treten daha genel ve nötrdür.
stoßen — itmek veya çarpmak. Ayakla vurma bağlamında treten yerine kullanılabilir, ancak her zaman ayak hareketi anlamı taşımaz.
betreten — bir yere girmek ya da bir yüzeye basmak. tretenden farklı olarak genellikle doğrudan bir mekâna veya yüzeye giriş anlamı taşır.

Zıt anlamlılar

zurückweichen — geri çekilmek. İleriye doğru adım atmanın karşıtı olabilir.
stehen bleiben — durup kalmak. Adım atmayı veya ilerlemeyi bırakmayı ifade eder.
loslassen — bırakmak. Bir pedala basmanın karşıtı olarak, ayağı pedaldan çekme bağlamında kullanılabilir.
heben — kaldırmak. Ayağı yere basmanın karşıtı olarak ayağı kaldırma eylemini anlatabilir.

Bunlar treten fiilinin bütün anlamlarına doğrudan zıt değildir; zıtlık, kullanılan bağlama göre değişir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

auf etwas treten — bir şeyin üzerine basmak
jemanden treten — birini tekmelemek
gegen etwas treten — bir şeye tekme atmak
in Kraft treten — yürürlüğe girmek
in Erscheinung treten — ortaya çıkmak, görünür hâle gelmek
auf die Bremse treten — frene basmak
jemandem auf die Füße treten — birinin ayağına basmak; mecazen birini gücendirmek
eine Reise antreten — bir yolculuğa çıkmak
in einen Verein eintreten — bir derneğe veya kulübe katılmak