unterkriegen lassen

Tanım ve anlam

unterkriegen lassen, genellikle sich unterkriegen lassen biçiminde kullanılan bir deyimdir. Bir kişinin zorluklar, başarısızlıklar ya da başkalarının davranışları karşısında yılmasına, moralinin bozulmasına veya yenilmesine izin vermesi anlamına gelir.

Türkçeye bağlama göre “pes etmek”, “yılmak”, “kendini ezdirmek” veya “bir şeyin moralini bozmasına izin vermek” diye çevrilebilir. Çoğunlukla olumsuz biçimi kullanılır: sich nicht unterkriegen lassen “yılmamak, pes etmemek” demektir.

Verilen ifade, dönüşlülük zamiri olmadan yazılmıştır; deyim olarak kullanılan tam biçim sich unterkriegen lassen ? şeklindedir. Cümlede zamir, özneye göre değişir: Ich lasse mich nicht unterkriegen — “Yılmıyorum.”

Dilbilgisi ve kelime kökeni

unterkriegen ?, “alt etmek, yenmek, bastırmak” anlamındaki konuşma diline ait bir fiildir. unter ? “altında/altına” anlamına gelir; kriegen ? ise günlük dilde “almak, elde etmek” demektir. Bu birleşik fiil, deyimde mecaz anlam kazanır.

lassen ? burada “izin vermek, olmasına müsaade etmek” anlamındadır. sich unterkriegen lassen yapısında kişi, yenilme ya da yılma eyleminin kendisine olmasına izin veren kişi olarak anlatılır. Fiilin mastar hâli unterkriegen lassen ? şeklindedir.

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

• sich entmutigen lassen ? — “Cesaretinin kırılmasına izin vermek.” Anlamı yakındır; özellikle umut veya cesaret kaybını vurgular.
• sich besiegen lassen ? — “Yenilmesine izin vermek.” Daha çok açık bir yenilgi ya da rakip karşısında mağlubiyet için kullanılır.
• aufgeben ? — “Vazgeçmek, pes etmek.” sich unterkriegen lassen ifadesi kadar başkalarının veya koşulların kişiyi yıldırması anlamını taşımaz.

Zıt anlamlıları:

• sich behaupten ? — “Kendini kabul ettirmek, direnmek.” Kişinin baskıya rağmen ayakta kalmasını vurgular.
• standhalten ? — “Dayanmak, karşı koymak.” Zorluklara veya baskıya direnme anlamı öne çıkar.
• sich nicht unterkriegen lassen ? — “Yılmamak, pes etmemek.” Deyimin doğrudan olumlu karşılığıdır.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• sich nicht unterkriegen lassen ? — Zorluklara rağmen yılmamak.
• Lass dich nicht unterkriegen! ? — “Sakın yılma!” / “Kendini ezdirme!”