vielmehr

Tanım ve anlam

vielmehr bir zarftır ve cümlede genellikle şu anlamlarda kullanılır:

1. Daha doğrusu, bilakis, aksine
   Önceki ifadeyi düzeltmek veya daha doğru bir ifadeyle değiştirmek için kullanılır.

   • Er ist nicht faul, vielmehr unmotiviert.
     “O tembel değil, daha doğrusu motivasyonsuz.”

2. Aksine, tam tersine
   Olumsuz bir ifadeden sonra karşıt veya düzeltici bir bilgi verir.

   • Das Problem ist nicht kleiner geworden, vielmehr größer.
     “Sorun küçülmedi, aksine büyüdü.”

3. Daha ziyade, tercih olarak
   İki seçenek arasında birinin daha uygun olduğunu belirtir.

   • Ich würde vielmehr zu Hause bleiben.
     “Daha ziyade evde kalmayı tercih ederim.”

vielmehr, çoğu zaman Türkçeye “daha doğrusu”, “aksine”, “bilakis” veya “daha ziyade” şeklinde çevrilir. Anlamı bağlama göre değişir.

Dilbilgisi ve kelime kökeni

vielmehr bir zarftır ve cümlede genellikle değişmez; yani çekim almaz.

Kelime iki bölümden oluşur:

• viel ↗: çok
• mehr ↗: daha fazla, daha çok

Kelime yapısal olarak “daha çok” anlamından gelişmiş olsa da modern Almancada en yaygın kullanımı bir düzeltme veya karşıtlık bildirmektir.

vielmehr, cümle başında veya cümlenin ortasında bulunabilir:

• Vielmehr möchte ich allein bleiben.
  “Aksine, yalnız kalmak istiyorum.”
• Er ist vielmehr vorsichtig als ängstlich.
  “O korkak olmaktan ziyade dikkatlidir.”

Bir önceki ifadeyi düzeltirken vielmehr çoğunlukla virgülden sonra kullanılır. Özellikle “değil..., aksine...” yapısında yaygındır:

• nicht ..., vielmehr ...
  “... değil, aksine ...”

Eş anlamlılar ve zıt anlamlılar

Eş anlamlılar

• eher ↗ — “daha ziyade, daha çok” anlamındadır. Tercih veya olasılık bildirirken vielmehr yerine kullanılabilir; ancak düzeltme ve karşıtlık anlamı daha zayıftır.

  • Ich würde eher gehen.
    “Daha ziyade giderdim.”

• stattdessen ↗ — “bunun yerine” demektir. İki eylem veya seçenek arasında doğrudan değişiklik bildirir. vielmehr ise her zaman bir şeyin yerine başka bir şeyi koymaz.

  • Er blieb zu Hause; stattdessen ging seine Schwester.
    “O evde kaldı; bunun yerine kız kardeşi gitti.”

• sondern ↗ — “... değil, aksine ...” yapısında kullanılır. sondern bir bağlaçtır ve genellikle öncesinde nicht ↗ veya başka bir olumsuzluk bulunur. vielmehr ise tek başına bir zarf olarak kullanılabilir.

  • Nicht heute, sondern morgen.
    “Bugün değil, aksine yarın.”

• genauer gesagt ↗ — “daha doğrusu, daha kesin söylemek gerekirse” anlamındadır. Bir ifadeyi ayrıntılandırır; vielmehr ise buna ek olarak karşıtlık da gösterebilir.

Zıt anlamlılar

vielmehr için her bağlamda geçerli, doğrudan bir zıt anlamlı bulunmaz. Karşıtlık ifade ettiği durumlarda bağlama göre şu kelimeler kullanılabilir:

• weniger ↗ — “daha az”; yalnızca vielmehr kelimesinin “daha çok” anlamına yakın kullanıldığı durumlarda karşıt sayılabilir.
• genauso ↗ — “aynı şekilde, aynı ölçüde”; tercih veya derece bildiren bağlamlarda karşıtlık oluşturabilir.

Yaygın ifadeler ve kelime birliktelikleri

• nicht ..., vielmehr ... ↗ — “... değil, aksine ...”
• vielmehr als ↗ — “... olmaktan ziyade”
• vielmehr darauf achten ↗ — “daha ziyade buna dikkat etmek”
• vielmehr der Meinung sein ↗ — “daha ziyade şu görüşte olmak”
• Vielmehr sollte ... ↗ — “Aksine, ... yapılmalı” veya “daha doğrusu, ... yapılmalı”