wehtun

Anlamı ve kullanımı

wehtun, birine ya da bir şeyin bir yerine acı vermek, ağrımak demektir. Hem bedensel ağrı hem de duygusal incinme için kullanılır.

• Bedensel: Baş, karın veya başka bir yer ağrıyabilir.
• Duygusal: Bir söz ya da davranış birini incitebilir.

Almancada ağrı hisseden kişi genellikle -e hâlinde (Dativ), ağrıyan yer ise cümlenin öznesi olarak kullanılır: Mir tut der Kopf weh — “Başım ağrıyor.” Burada mir, “bana/benim” anlamında dativ biçimidir.

Dilbilgisi ve kökeni

wehtun, weh (“acı, ağrı”) ve tun (“yapmak”) öğelerinden oluşan ayrılabilen bir fiildir. Çekimli cümlelerde weh çoğunlukla fiilden ayrılıp sona gider:

• wehtun — mastar
• tut weh — şimdiki zamanda tekil üçüncü kişi
• tat weh — geçmiş zaman
• hat wehgetan — perfekt

Örnek olarak, Das tut mir weh hem “Bu canımı acıtıyor” hem de bağlama göre “Bu beni incitiyor” anlamına gelebilir.

Eş anlamlılar ve karşıt anlamlılar

• schmerzen ↗ — “ağrımak, acımak” anlamındadır. wehtun ile yakın anlamlıdır; ancak schmerzen daha doğrudan ağrının kendisini anlatır: Der Rücken schmerzt (“Sırt ağrıyor”).
• verletzen ↗ — “yaralamak, incitmek” demektir. Genellikle fiziksel bir yaralanmayı veya duygusal incitmeyi belirtir; wehtun ise ağrı ya da incinme hissine odaklanır.
• guttun ↗ — “iyi gelmek, fayda sağlamak” anlamındadır ve bazı bağlamlarda karşıt olarak kullanılabilir. Ancak wehtun için her durumda geçerli, doğrudan bir zıt anlamlı değildir.

Yaygın ifadeler ve kalıplar

• Der Kopf tut weh ↗ — Baş ağrıyor.
• Der Bauch tut weh ↗ — Karın ağrıyor.
• Das tut weh ↗ — Bu acıtıyor.
• jemandem wehtun ↗ — Birine acı vermek ya da onu incitmek.