rycka

Definicja i znaczenie

Rycka to szwedzki czasownik oznaczający przede wszystkim szarpnąć, gwałtownie pociągnąć albo wykonać nagły, krótki ruch. Może być używany zarówno o ruchu celowym, jak i mimowolnym.

Zależnie od kontekstu oznacza także:

• drgnąć, szarpnąć się — np. o mięśniu lub ciele;
• wyrwać, porwać coś gwałtownym ruchem;
• wzruszyć ramionami w wyrażeniu rycka på axlarna ↗;
• zostać wezwanym do służby wojskowej w wyrażeniu rycka in ↗;
• wyruszyć na akcję, na przykład o służbach ratunkowych, w wyrażeniu rycka ut ↗.

Gramatyka i pochodzenie

Rycka jest czasownikiem w bezokoliczniku. Jego podstawowe formy to:

• teraźniejszość: rycker ↗
• czas przeszły: ryckte ↗
• supinum: ryckt ↗

To czasownik prosty — nie dzieli się na współczesne, samodzielne człony. Jest spokrewniony z podobnymi czasownikami w innych językach skandynawskich, na przykład duńskim rykke ↗.

Synonimy i antonimy

Synonimy zależą od konkretnego znaczenia:

• dra ↗ — „ciągnąć”; ma szersze znaczenie i nie musi opisywać nagłego ani szarpanego ruchu;
• slita ↗ — „szarpać”, „ciągnąć z wysiłkiem”; zwykle mocniej podkreśla siłę lub gwałtowność;
• rycka till ↗ — „drgnąć”, „szarpnąć się”; opisuje pojedynczy, nagły ruch, często mimowolny.

Nie ma jednego antonimu pasującego do wszystkich znaczeń. W zależności od kontekstu przeciwieństwem może być hålla stilla ↗ („trzymać nieruchomo”) albo släppa ↗ („puścić”, „zwolnić chwyt”).

Typowe wyrażenia i połączenia

• rycka i något ↗ — szarpać coś, ciągnąć za coś;
• rycka åt sig något ↗ — wyrwać lub chwycić coś gwałtownie;
• rycka till ↗ — drgnąć, nagle się poruszyć;
• rycka på axlarna ↗ — wzruszyć ramionami;
• rycka ut ↗ — wyruszyć na akcję, np. o straży pożarnej lub pogotowiu.