säker

Definicja i znaczenie

säker to szwedzki przymiotnik o kilku powiązanych znaczeniach:

• bezpieczny, niezagrożony — coś lub ktoś jest chroniony przed niebezpieczeństwem: en säker plats — bezpieczne miejsce.
• pewny, przekonany — ktoś nie ma wątpliwości: Jag är säker på det — jestem tego pewien.
• niezawodny, precyzyjny — coś działa skutecznie albo jest dokładne; o osobie może też znaczyć „wprawny” lub „sprawny”.
• pewny, gwarantowany — gdy mowa o wyniku lub powodzeniu, np. o czymś, co jest niemal zagwarantowane.

W zależności od kontekstu säkert może być również przysłówkiem i znaczyć „bezpiecznie” albo „na pewno”.

Gramatyka i pochodzenie

säker jest przymiotnikiem. Jego podstawowe formy to:

• forma nieokreślona w liczbie pojedynczej rodzaju wspólnego: säker
• forma nieokreślona w liczbie pojedynczej rodzaju nijakiego: säkert
• liczba mnoga oraz forma określona: säkra
• stopień wyższy: säkrare
• stopień najwyższy: säkrast

Wyraz nie dzieli się współcześnie na odrębne, produktywne części. Pochodzi od dawnego określenia oznaczającego „pewny” lub „bezpieczny”; jego dalsze pochodzenie wiąże się z łacińskim securus, „wolny od troski, bezpieczny”.

Synonimy i antonimy

Synonimy:

• trygg ↗ — „bezpieczny”, zwłaszcza w sensie poczucia bezpieczeństwa lub spokojnego, zaufanego otoczenia; częściej opisuje odczucie niż pewność co do faktu.
• viss ↗ — „pewny”, „przekonany”; odnosi się przede wszystkim do pewności co do prawdziwości czegoś, nie do fizycznego bezpieczeństwa.
• pålitlig ↗ — „godny zaufania”, „niezawodny”; podkreśla, że można na czymś lub kimś polegać.
• precis ↗ — „dokładny”, „precyzyjny”; pasuje do niektórych kontekstów, w których säker oznacza sprawność lub dokładność.

Antonimy:

• osäker ↗ — „niepewny”, „niezabezpieczony” lub „niepewny siebie”; to najbliższy antonim, a jego znaczenie zależy od kontekstu.
• farlig ↗ — „niebezpieczny”; przeciwieństwo säker w znaczeniu „bezpieczny”.
• riskabel ↗ — „ryzykowny”; przeciwieństwo säker w odniesieniu do działania lub rozwiązania, które nie daje pewności powodzenia.

Typowe wyrażenia i połączenia

• säker på något [?](vocabuo://word/säker på något) — pewny czegoś.
• vara säker på sin sak [?](vocabuo://word/vara säker på sin sak) — być pewnym swego, mówić z przekonaniem.
• en säker metod [?](vocabuo://word/en säker metod) — niezawodna metoda.
• en säker investering [?](vocabuo://word/en säker investering) — bezpieczna lub pewna inwestycja.
• ta det säkra före det osäkra [?](vocabuo://word/ta det säkra före det osäkra) — „wybrać to, co pewne, zamiast ryzykować”; odpowiednik polskiego „dmuchać na zimne”.