väcka

Definicja i znaczenie

väcka to szwedzki czasownik oznaczający przede wszystkim budzić kogoś lub coś. Jest czasownikiem przechodnim: osoba budząca wykonuje czynność wobec kogoś lub czegoś.

Zależnie od kontekstu może też znaczyć:

• obudzić, wzbudzić lub wywołać uczucie, zainteresowanie, reakcję albo podejrzenie;
• ożywić, przywrócić do życia — dosłownie lub przenośnie;
• w języku prawnym: wnieść sprawę do sądu albo wszcząć postępowanie, np. oskarżenie.

Gramatyka i pochodzenie

väcka jest czasownikiem regularnym z grupy drugiej. Jego formy to: väcker (czas teraźniejszy), väckte (czas przeszły) i väckt (imiesłów czasu przeszłego).

Czasownik jest spokrewniony z vakna ↗, czyli „obudzić się”. Różnica jest istotna: väcka oznacza obudzić kogoś lub coś, natomiast vakna — obudzić się samemu.

Synonimy i antonimy

Synonimy zależą od znaczenia:

• uppväcka ↗ — „wzbudzić” lub „obudzić”; brzmi nieco bardziej formalnie i często odnosi się do uczuć, wspomnień albo reakcji.
• framkalla ↗ — „wywołać”, zwłaszcza reakcję, emocję lub skutek; nie oznacza budzenia ze snu.
• inleda ↗ — „rozpocząć”; w kontekście prawnym może oddawać część sensu wyrażenia dotyczącego wszczynania postępowania, ale nie jest ogólnym synonimem väcka.

Możliwy antonim w znaczeniu „obudzić”:

• söva ↗ — „uśpić”, czyli spowodować sen lub utratę przytomności.

W znaczeniu „wzbudzić zainteresowanie lub emocje” nie ma jednego antonimu pasującego do wszystkich kontekstów.

Typowe wyrażenia i kolokacje

• väcka någon ↗ — obudzić kogoś;
• väcka intresse ↗ — wzbudzić zainteresowanie;
• väcka misstankar ↗ — wzbudzić podejrzenia;
• väcka liv i något ↗ — ożywić coś, przywrócić coś do życia;
• väcka åtal ↗ — wnieść oskarżenie;
• väcka talan ↗ — wnieść sprawę do sądu.